အမြန်အဖြေ - လေအေးပေးစက်အတွက် သီးသန့်ဆားကစ် လိုအပ်ပါသလား။
လေအေးပေးစက်အများစုသည် ရိုးရှင်းသော Resistive load များမဟုတ်ဘဲ Compressor load များဖြစ်သည့်အတွက် သီးသန့်ဆားကစ်တွင် တပ်ဆင်ထားသင့်သည်။ လည်ပတ်နေစဉ်အတွင်း ဝပ်အား (Wattage) နည်းပါးသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း Compressor သည် စတင်ချိန်တွင် လျှပ်စီးကြောင်း ရုတ်တရက်မြင့်တက်ခြင်း (Startup surge) ဖြစ်ပေါ်စေခြင်း၊ နာရီပေါင်းများစွာ လည်ပတ်ခြင်း၊ ဗို့အားကျဆင်းခြင်းကို ဖြစ်စေခြင်း၊ အားနည်းသော ပလပ်ပေါက်များကို ပူလာစေခြင်းနှင့် အခြားလျှပ်စစ်ပစ္စည်းများနှင့် ဆားကစ်တစ်ခုတည်းတွင် တွဲသုံးပါက Breaker ပြုတ်ကျခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။.
သေးငယ်သော Portable AC တစ်လုံးကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် ပုံမှန်သုံးဆားကစ်တစ်ခု၌ အသုံးပြုနိုင်သော်လည်း Window AC၊ Split AC၊ ပိုကြီးသော Portable AC သို့မဟုတ် Heat-pump စနစ်များအတွက်မူ စက်၏ Nameplate၊ ကြိုးအရွယ်အစား၊ Breaker အဆင့်သတ်မှတ်ချက်၊ Residual-current protection (RCCB/RCBO) နှင့် ဒေသတွင်း လျှပ်စစ်ဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများအတိုင်း သီးသန့်ဆားကစ် လိုအပ်ရန် ပိုမိုများပြားသည်။.
အဓိကအချက်မှာ ရိုးရှင်းပါသည် -
လေအေးပေးစက်သည် Air fryer၊ ရေနွေးအိုး သို့မဟုတ် Heater တို့နှင့် မတူဘဲ ဆားကစ်အပေါ် ဖိအားပေးပုံချင်း ကွဲပြားသည်။ ပြဿနာမှာ ဝပ်အား (Watts) တစ်ခုတည်းကြောင့် မဟုတ်ဘဲ Inrush current၊ ဆက်တိုက်လည်ပတ်မှု၊ မော်တာဝန်အား (Motor load) ၏ သဘောသဘာဝနှင့် ချိတ်ဆက်မှု အားနည်းသည့်နေရာများကြောင့် ဖြစ်သည်။.
သော့ထုတ်ယူမှုများ
- လေအေးပေးစက်များသည် Inductive/Compressor load များဖြစ်သည်။. ၎င်းတို့သည် သန့်စင်သော Resistive heater များကဲ့သို့ မလည်ပတ်ပါ။.
- စတင်ချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်သော Inrush current သည် အရေးကြီးသည်။. ကွန်ပရက်ဆာတစ်ခုသည် ၎င်း၏ ပုံမှန်လည်ပတ်နေကျ လျှပ်စီးကြောင်းထက် အဆပေါင်းများစွာကို ခဏတာ ဆွဲယူနိုင်သည်။.
- ဘရိတ်ကာသည် ကေဘယ်ကြိုးကိုသာ ကာကွယ်ပေးခြင်းဖြစ်ပြီး အားနည်းသော ပလပ်ပေါက်တိုင်းကို ကာကွယ်ပေးခြင်းမဟုတ်ပါ။. ပလပ်ပေါက် ချောင်နေခြင်း၊ ပလပ်ခေါင်း အိုမင်းနေခြင်း သို့မဟုတ် တာမီနယ် ချိတ်ဆက်မှု ညံ့ဖျင်းခြင်းတို့သည် ဘရိတ်ကာ မဖြတ်တောက်မီ အပူလွန်ကဲနိုင်ပါသည်။.
- ဆားကစ်တစ်ခုတည်းကို ပစ္စည်းများစွာအတွက် မျှသုံးခြင်းက ဘရိတ်ကာ ပြုတ်ကျနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသည်။. လေအေးပေးစက်နှင့်အတူ မိုက်ခရိုဝေ့ဖ်၊ ရေနွေးအိုး၊ ဟීတာ သို့မဟုတ် အခြားဝန်အားများ ပေါင်းသုံးမိပါက ဆားကစ် ဝန်ပိုနိုင်ပါသည်။.
- သီးသန့်ဆားကစ်များ (Dedicated circuits) အသုံးပြုခြင်းက ယုံကြည်စိတ်ချရမှုကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေသည်။. ၎င်းတို့သည် မလိုအပ်ဘဲ ဘရိတ်ကာ ပြုတ်ကျခြင်း၊ ဗို့အားကျခြင်း၊ အပူလွန်ကဲခြင်းနှင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းစဉ် ရှုပ်ထွေးမှုများကို လျှော့ချပေးသည်။.
- လေအေးပေးစက်ကြောင့် ဘရိတ်ကာ ပြုတ်ကျသည့်ပြဿနာကို ပိုကြီးသော ဘရိတ်ကာ တပ်ဆင်ခြင်းဖြင့် မဖြေရှင်းပါနှင့်။. ကေဘယ်ကြိုးနှင့် ဆားကစ်ဒီဇိုင်းကို ဦးစွာ စစ်ဆေးရပါမည်။.
ဝပ်အားနည်းသော လေအေးပေးစက်သည် ဝပ်အားမြင့်သော လေကြော်စက် (Air Fryer) ထက် အဘယ်ကြောင့် ပို၍အန္တရာယ်ရှိနိုင်သနည်း
အချို့သောအခြေအနေများတွင် 800W ရှိသော လေအေးပေးစက်သည် 1,500W ရှိသော လေကြော်စက်ထက် ဆားကစ်အပေါ် ပိုမိုဖိအားသက်ရောက်စေနိုင်သည်။ ဝန်အမျိုးအစား (Load type) ကို ကြည့်ရှုခြင်းမပြုမီအထိ ၎င်းသည် မှားယွင်းနေသည်ဟု ထင်ရနိုင်သည်။.
| အားနာလို့ | ဝန်အမျိုးအစား | စတင်ချိန်တွင် လျှပ်စီးကြောင်း ရုတ်တရက်မြင့်တက်ခြင်း (Startup Surge) | လည်ပတ်မှုပုံစံ (Runtime Pattern) | ပင်မဆားကစ်၏ အန္တရာယ် (Main Circuit Risk) |
|---|---|---|---|---|
| လေကြော်စက် (Air fryer) | အဓိကအားဖြင့် ခုခံမှုအခြေခံအပူပေးစနစ် (Resistive heating) | အနိမ့် | အချိန်တိုအတွင်း အလုပ်လုပ်သည့်စက်ဝန်းများ | အခြားဝန်များနှင့် တွဲသုံးပါက ဝန်ပိုခြင်း (Overload) |
| ရေနွေးအိုး | Resistive အပူပေးခြင်း | အနိမ့် | အချိန်တိုအတွင်းသာ အသုံးပြုခြင်း | မိနစ်အနည်းငယ်ကြာ မြင့်မားသော လျှပ်စီးကြောင်း |
| မိုက်ခရိုဝေ့ | ထရန်စဖော်မာ သို့မဟုတ် အီလက်ထရောနစ် ဝန် | လတ် | အချိန်တိုအတွင်း အလုပ်လုပ်သည့်စက်ဝန်းများ | ဗို့အားကျခြင်း သို့မဟုတ် ဝန်ပိုခြင်း (Overload) |
| သယ်ဆောင်ရလွယ်ကူသော လေအေးပေးစက် (Portable AC) | ကွန်ပရက်ဆာနှင့် ပန်ကာမော်တာ | အလယ်အလတ်မှ မြင့်သည်။ | ကြာရှည်စွာ အသုံးပြုနိုင်မှု | လျှပ်စစ်စတင်ဝင်ရောက်ချိန် (Inrush)၊ အထွက်အပူချိန်နှင့် ဆားကစ်တစ်ခုတည်းကို မျှဝေသုံးစွဲခြင်းကြောင့် ဆားကစ်ပြတ်တောက်ခြင်း |
| Window AC | ကွန်ပရက်ဆာနှင့် ပန်ကာမော်တာ | အလယ်အလတ်မှ မြင့်သည်။ | ကြာရှည်စွာ အသုံးပြုနိုင်မှု | သီးသန့်ဆားကစ် (Dedicated circuit) ကို အသုံးပြုရန် ပိုမိုသင့်လျော်သည် |
| စပလစ်အမျိုးအစား လေအေးပေးစက် (Split AC) | ကွန်ပရက်ဆာ/အင်ဗာတာ အီလက်ထရောနစ်ပစ္စည်းများ | ဒီဇိုင်းပေါ် မူတည် | ကြာရှည်စွာ အသုံးပြုနိုင်မှု | ပုံမှန်အားဖြင့် သတ်မှတ်ချက်နှင့် ကိုက်ညီသော ဆားကစ်တစ်ခု လိုအပ်သည် |
Air fryer သည် လျှပ်စီးကြောင်း (current) မြင့်မားစွာ သုံးစွဲသော်လည်း ၎င်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်မှာ ပိုမိုခန့်မှန်းရလွယ်ကူသည်။ လေအေးပေးစက် (Air conditioner) သည် မော်တာ/ကွန်ပရက်ဆာကို စတင်မောင်းနှင်ရပြီး အကြိမ်ကြိမ် အဖွင့်အပိတ် ဖြစ်နိုင်သည့်အပြင် ပူပြင်းသောရာသီဥတုတွင် အချိန်ကြာမြင့်စွာ အလုပ်လုပ်လေ့ရှိသည်။.
Resistive Load နှင့် Inductive Load
Resistive load များသည် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို အဓိကအားဖြင့် အပူစွမ်းအင်အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရေနွေးအိုးများ၊ ရိုးရှင်းသော အပူပေးစက်များနှင့် Air fryer ၏ အပူပေးဒြပ်စင်များ ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့၏ လျှပ်စီးကြောင်းကို ခန့်မှန်းရ ပိုမိုလွယ်ကူသည်။.
လေအေးပေးစက်များမှာမူ ကွဲပြားသည်။ ၎င်းတို့တွင် ကွန်ပရက်ဆာများ၊ ပန်ကာမော်တာများ၊ ကက်ပစီတာများ၊ အင်ဗာတာ အီလက်ထရောနစ်ပစ္စည်းများနှင့် ထိန်းချုပ်ဘုတ်များ ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့သည် Inductive load သို့မဟုတ် Electronic load များဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ လျှပ်စီးကြောင်းသည် မော်တာ၏ လုပ်ဆောင်ချက်၊ ပါဝါဖက်တာ (power factor)၊ စတင်သည့်အခြေအနေ၊ ဗို့အား၊ အပူချိန်နှင့် ထိန်းချုပ်သည့်နည်းလမ်းတို့အပေါ် မူတည်သည်။.
ရိုးရှင်းသော Resistive load တစ်ခုအတွက် -
I = P / V
Single-phase AC မော်တာ သို့မဟုတ် ကွန်ပရက်ဆာ load တစ်ခုအတွက်၊ လည်ပတ်နေစဉ် လျှပ်စီးကြောင်းကို ပါဝါဖက်တာဖြင့် ပိုမိုတိကျစွာ ခန့်မှန်းနိုင်သည် -
I = P / (V x cos phi)
ဥပမာအားဖြင့်၊ 230V ဗို့အားရှိ 1,200W လေအေးပေးစက်တစ်ခု၏ ပါဝါဖက်တာမှာ 0.90 ဖြစ်ပါက၊ ၎င်းသည် လည်ပတ်နေစဉ် 5.2A မဟုတ်ဘဲ 5.8A ခန့် သုံးစွဲသည်။ စက်၏ Nameplate တွင် ဖော်ပြထားသော လျှပ်စီးကြောင်းသည် ရိုးရှင်းသော တွက်ချက်မှုထက် ပိုမိုအရေးကြီးသည်၊ အကြောင်းမှာ စတင်ချိန်တွင် သုံးစွဲသည့် လျှပ်စီးကြောင်း (startup current) နှင့် လုပ်ဆောင်ချက်ပုံစံများကို ဖော်မြူလာဖြင့် အပြည့်အဝ မဖော်ပြနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။.
Running Current နှင့် Inrush Current
Running current ဆိုသည်မှာ လေအေးပေးစက် ပုံမှန်လည်ပတ်နေချိန်တွင် စားသုံးသည့် လျှပ်စီးကြောင်းဖြစ်သည်။ Inrush current ဆိုသည်မှာ ကွန်ပရက်ဆာ စတင်လည်ပတ်ချိန်တွင် ခဏတာ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လျှပ်စီးကြောင်း အတက်အကျဖြစ်သည်။.
ကွန်ပရက်ဆာ ဒီဇိုင်းပေါ်မူတည်၍ လေအေးပေးစက်တစ်ခုသည် စတင်လည်ပတ်ချိန်တွင် ပုံမှန်လည်ပတ်နေကျ လျှပ်စီးကြောင်းထက် အဆပေါင်းများစွာ ပိုမိုစားသုံးနိုင်သည်။ အဟောင်းပုံစံ Fixed-speed ကွန်ပရက်ဆာများသည် စတင်ချိန်တွင် လျှပ်စီးကြောင်း ပိုမိုပြင်းထန်စွာ တက်လေ့ရှိသည်။ Inverter အမျိုးအစားများသည် ပိုမိုချောမွေ့စွာ စတင်နိုင်သော်လည်း ယိုစိမ့်လျှပ်စီးကြောင်း (Leakage current)၊ အီလက်ထရောနစ် Switching အကျိုးသက်ရောက်မှုများနှင့် ကာကွယ်ရေးစနစ် ချိန်ညှိမှုဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။.
ထို့ကြောင့် လျှပ်စစ်ပတ်လမ်းတစ်ခုသည် စာရွက်ပေါ်တွင် တွက်ချက်မှုအရ မှန်ကန်နေသော်လည်း အောက်ပါပြဿနာများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည် -
- ကွန်ပရက်ဆာ စတင်လည်ပတ်ချိန်တွင် မီးအလင်းရောင် တုန်ခါခြင်း
- အခြားလျှပ်စစ်ပစ္စည်းတစ်ခုခု အလုပ်လုပ်နေချိန်တွင် ဘရိတ်ကာ ပြုတ်ကျခြင်း
- ပလပ်ပေါက်များမှ တဝီဝီမြည်ခြင်း သို့မဟုတ် ပူနွေးလာခြင်း
- ဗို့အားကျဆင်းခြင်း
- မကြာခဏ မလိုအပ်ဘဲ လျှပ်စစ်ပြတ်တောက်ခြင်း (Nuisance tripping)
- အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပျက်စီးနေသော ပလပ်ပေါက်များ သို့မဟုတ် လျှပ်စစ်ထွက်ပေါက်များ
လေအေးပေးစက် (AC) စတင်လည်ပတ်သည့်အခါ မီးလုံးများ အဘယ်ကြောင့် မှိတ်တုတ်မှိတ်တုတ် ဖြစ်ရသနည်း
လေအေးပေးစက်၏ ကွန်ပရက်ဆာ စတင်လည်ပတ်ချိန်တွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ရုတ်တရက် ဆွဲယူသုံးစွဲမှုကြောင့် ဆားကစ်အတွင်း ဗို့အားခဏတာ ကျဆင်းသွားခြင်းကြောင့် မီးလုံးများ မှိတ်တုတ်မှိတ်တုတ် ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ ဤအခြေအနေသည် အောက်ပါအချက်များတွင် ပိုမိုဖြစ်ပွားနိုင်သည် -
- ဆားကစ်ကြိုးသွယ်တန်းမှု ရှည်လျားခြင်း
- ဝန်အားအတွက် လျှပ်စစ်ကြိုး အရွယ်အစား သေးငယ်လွန်းခြင်း
- ပလပ်ပေါက်၏ အဆက်အသွယ်များ ဟောင်းနွမ်းနေခြင်း
- အဆိုပါ ဆားကစ်ကို အခြားလျှပ်စစ်ပစ္စည်းများနှင့် တွဲဖက်အသုံးပြုထားခြင်း
- ပန်နယ် သို့မဟုတ် တာမီနယ်ချိတ်ဆက်မှု လျော့ရဲနေခြင်း
- ကွန်ပရက်ဆာ သက်တမ်းရင့်နေခြင်း သို့မဟုတ် စတင်လည်ပတ်ရန် ခက်ခဲနေခြင်း
မီးရောင် ခဏတာ မှိတ်တုတ်ဖြစ်ခြင်းသည် ချက်ချင်းအန္တရာယ်ရှိသည်ဟု အမြဲမဆိုလိုပါ။ သို့သော် မကြာခဏ မှိတ်တုတ်ဖြစ်ခြင်း၊ ပလပ်ပေါက်များ ပူနွေးနေခြင်း၊ တဝီဝီမြည်သံကြားရခြင်း၊ လောင်ကျွမ်းသည့်အနံ့ရခြင်း၊ ပလပ်ခေါင်းများ အရောင်ပြောင်းသွားခြင်း သို့မဟုတ် ဘရိတ်ကာ မကြာခဏ ခုန်တက်ခြင်းတို့သည် သတိပေးလက္ခဏာများအဖြစ် သတ်မှတ်ရပါမည်။.
ပလပ်ပေါက်တစ်ခု အပူလွန်ကဲခြင်းမဖြစ်မီ ဘရိတ်ကာ အဘယ်ကြောင့် မခုန်တက်ရသနည်း
ဘရိတ်ကာကို ဝါယာကြိုးများ ဝန်ပိုခြင်းနှင့် ရှော့ဖြစ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်အတွက်သာ အဓိကထား ဒီဇိုင်းထုတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပလပ်ခေါင်းအားနည်းခြင်း၊ ပလပ်ပေါက် လျော့ရဲခြင်း၊ တာမီနယ် သံချေးတက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝါယာကြိုး ပျက်စီးခြင်းတို့ကို အပြည့်အဝ ထောက်လှမ်းနိုင်သည့် ကိရိယာမဟုတ်ပါ။.
လျှပ်စစ်စီးကြောင်းသည် ဘရိတ်ကာ၏ သတ်မှတ်ချက်ထက် နည်းနေသော်လည်း ထိတွေ့မှု ခုခံအား (contact resistance) မြင့်မားပါက ပလပ်ပေါက်တစ်ခု အပူလွန်ကဲနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အဲယားကွန်းများကို အောက်ပါတို့မှတစ်ဆင့် မသုံးစွဲသင့်ပါ -
- လျော့ရဲနေသော ပလပ်ပေါက်များ
- အရွယ်အစားမလုံလောက်သော တိုးချဲ့ကြိုးများ (undersized extension cords)
- ပလပ်ပေါက်အများသုံး အဒက်တာများ (multi-socket adapters)
- အသုံးပြုမှုကြာမြင့်နေသော ပါဝါစထရစ်များ (old power strips)
- ပျက်စီးနေသော ပလပ်ခေါင်းများ (damaged plugs)
- အပူလွန်ကဲနေသော သို့မဟုတ် အရောင်ပြောင်းသွားသော ပလပ်ပေါက်များ (overheated or discolored outlets)
သီးသန့်ဆားကစ်တစ်ခုသည် ဝန်အားမျှဝေသုံးစွဲမှုအန္တရာယ်ကို လျှော့ချပေးသော်လည်း ပလပ်ပေါက်၊ ပလပ်ခေါင်း၊ တာမီနယ်များနှင့် ကြိုးများမှာ ကောင်းမွန်သော အခြေအနေတွင် ရှိနေရမည်ဖြစ်သည်။.
Portable AC၊ Window AC နှင့် Split AC - သီးသန့်ဆားကစ်တစ်ခု ဘယ်အချိန်မှာ လိုအပ်သလဲ။
အဖြေမှာ လျှပ်စစ်ပစ္စည်း၏ အမည်ပြား (nameplate)၊ ဒေသဆိုင်ရာ လျှပ်စစ်စည်းမျဉ်းများနှင့် ဆားကစ်အခြေအနေတို့အပေါ် မူတည်ပါသည်။.
| AC အမျိုးအစား | သီးသန့်ဆားကစ် လိုအပ်ပါသလား။ | လက်တွေ့ကျသော လမ်းညွှန်ချက် |
|---|---|---|
| သယ်ဆောင်ရလွယ်ကူသော အဲကွန်းအသေးစား | တခါတရံ | ဝန်အားနည်းပြီး အခြေအနေကောင်းမွန်ပါက ရှိပြီးသားဆားကစ်ကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ |
| သယ်ဆောင်ရလွယ်ကူသော အဲကွန်းအကြီးစား | မကြာခဏ အကြံပြုလေ့ရှိသည် | မီးဖိုချောင်၊ အပူပေးစက် သို့မဟုတ် အဝတ်လျှော်စက်တို့နှင့် တွဲသုံးထားသော ဆားကစ်များကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ |
| Window AC | မကြာခဏ အကြံပြုထားသော သို့မဟုတ် လိုအပ်သော | နာမည်ပြားပေါ်ရှိ လျှပ်စီးကြောင်းပမာဏ (Current) နှင့် ထုတ်လုပ်သူ၏ ညွှန်ကြားချက်များကို စစ်ဆေးပါ |
| နံရံကပ် လေအေးပေးစက် (Through-wall AC) | အများအားဖြင့် | မကြာခဏဆိုသလို တပ်ဆင်ထားသော လျှပ်စစ်ပစ္စည်းအဖြစ် သတ်မှတ်သည် |
| မီနီစပလစ် / စပလစ် လေအေးပေးစက် | Usually yes | ထုတ်လုပ်သူ၏ ဆားကစ်နှင့် အိုင်ဆိုလေတာ (Isolator) လိုအပ်ချက်များကို လိုက်နာပါ |
| အပူစုပ်စက်စနစ် (Heat pump system) | ဟုတ်ကဲ့ | အင်ဂျင်နီယာပိုင်းဆိုင်ရာ ဆားကစ်ကာကွယ်မှုနှင့် လျှပ်စစ်ဖြတ်တောက်နိုင်သော ကိရိယာများ လိုအပ်သည် |
တပ်ဆင်မှုလမ်းညွှန်တွင် သီးသန့်ဆားကစ်တစ်ခု လိုအပ်ကြောင်း ဖော်ပြထားပါက ထိုအတိုင်း လိုက်နာပါ။ အကယ်၍ လေအေးပေးစက် (AC) ကြောင့် Breaker မကြာခဏ ပြုတ်ကျခြင်း သို့မဟုတ် ပလပ်ပေါက် ပူလာခြင်းမျိုး ဖြစ်ပေါ်ပါက Breaker ကို ထပ်ခါတလဲလဲ ပြန်တင်ခြင်း မပြုပါနှင့်။.
လေအေးပေးစက်အတွက် မည်သည့် Breaker အရွယ်အစား လိုအပ်သနည်း။
လေအေးပေးစက်အားလုံးအတွက် တူညီသော Breaker အရွယ်အစား သတ်မှတ်ချက် မရှိပါ။.
Breaker အရွယ်အစားသည် အောက်ပါအချက်များအပေါ် မူတည်သည် -
- စက်၏ Nameplate တွင် ဖော်ပြထားသော လျှပ်စီးကြောင်း (Current)
- ထုတ်လုပ်သူမှ သတ်မှတ်ထားသော အများဆုံး လျှပ်စီးကြောင်းကာကွယ်မှု အဆင့် (Maximum overcurrent protection rating)
- supply voltage
- ကေဘယ်ကြိုး၏ အရွယ်အစား
- ဆားကစ်၏ အရှည်
- တပ်ဆင်နည်းလမ်း
- စက်စတင်လည်ပတ်ချိန်တွင် လိုအပ်သော လျှပ်စီးကြောင်း (Startup/inrush characteristics)
- breaker curve (breaker ၏ trip ဖြစ်နှုန်းမျဉ်းကွေး)
- AFCI/GFCI/RCD/RCBO လိုအပ်ချက်များ
- ဒေသဆိုင်ရာ လျှပ်စစ်စည်းမျဉ်းများ
ပလပ်ထိုးအသုံးပြုရသော AC အသေးစားအများစုအတွက် ဒေသနှင့် ဝိုင်ယာသွယ်တန်းမှုစနစ်ပေါ်မူတည်၍ 15A သို့မဟုတ် 20A ဆားကစ်ကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ AC အကြီးစားများအတွက်မူ သီးသန့် 20A ဆားကစ်၊ 240V ဆားကစ်၊ isolator သို့မဟုတ် ထုတ်လုပ်သူမှ သတ်မှတ်ထားသော ကာကွယ်မှုစနစ် လိုအပ်နိုင်သည်။.
Breaker trip ဖြစ်ခြင်းကို တားဆီးရန်အတွက် Breaker အကြီးကို ဘယ်သောအခါမှ မလဲလှယ်ပါနှင့်။ Breaker သည် ဝိုင်ယာကြိုးကို ကာကွယ်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။ ဝိုင်ယာကြိုးက လျှပ်စီးကြောင်းပိုကို လုံခြုံစွာ မသယ်ဆောင်နိုင်ပါက Breaker အကြီးကို အသုံးပြုခြင်းသည် မီးလောင်မှုအန္တရာယ်ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။.
လေအေးပေးစက်များအတွက် B-Curve နှင့် C-Curve MCB များ၏ ကွာခြားချက်
IEC စံနှုန်းသုံးစနစ်များတွင် Miniature Circuit Breaker (MCB) များသည် B, C သို့မဟုတ် D trip curve များကို အသုံးပြုနိုင်သည်။.
| MCB Curve | သံလိုက်ခရီးစဉ်အကွာအဝေး | လေအေးပေးစက်များနှင့် လက်တွေ့ကျသော ဆက်စပ်မှု |
|---|---|---|
| B မျဉ်းကွေး | သတ်မှတ်ထားသော လျှပ်စီးကြောင်း၏ ၃-၅ ဆ | မီးအလင်းရောင်နှင့် ယေဘုယျဝန်များအတွက် အသုံးများသည်။ မော်တာစတင်ချိန်တွင် လျှပ်စီးကြောင်းမြင့်တက်မှုကြောင့် MCB ပြုတ်ကျနိုင်သည် |
| C မျဉ်းကွေး | သတ်မှတ်ထားသော လျှပ်စီးကြောင်း၏ ၅-၁၀ ဆ | ကွန်ပရက်ဆာ၊ ပန်ကာ၊ ပန့်နှင့် မော်တာအသေးစားဝန်များအတွက် မကြာခဏ ထည့်သွင်းစဉ်းစားလေ့ရှိသည် |
| D မျဉ်းကွေး | သတ်မှတ်ထားသော လျှပ်စီးကြောင်း၏ ၁၀-၂၀ ဆ | များသောအားဖြင့် လျှပ်စီးကြောင်း အလွန်မြင့်တက်တတ်သော စက်ပစ္စည်းများအတွက်ဖြစ်ပြီး အင်ဂျင်နီယာပိုင်းဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုမရှိပါက သာမန်အိမ်သုံး AC များအတွက် မသင့်တော်ပါ |
C-curve MCB သည် ကွန်ပရက်ဆာ၏ လျှပ်စီးကြောင်းမြင့်တက်မှုကို ထိန်းညှိပေးနိုင်သော်လည်း ၎င်းသည် အရာအားလုံးအတွက် အဖြေမဟုတ်ပါ။ လျှပ်စစ်ပညာရှင်အနေဖြင့် Fault loop impedance၊ လျှပ်စစ်ဖြတ်တောက်ချိန်၊ ကေဘယ်ကြိုးအရွယ်အစား၊ ရရှိနိုင်သော Fault current နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများကို စစ်ဆေးအတည်ပြုရမည်.
သီးသန့်လျှပ်စစ်ပတ်လမ်းအတွက် စစ်ဆေးရန်စာရင်း
လေအေးပေးစက်ကို မတပ်ဆင်မီ သို့မဟုတ် အသုံးမပြုမီ အောက်ပါတို့ကို စစ်ဆေးပါ -
| စစ်ဆေးရမည့်အချက် | ဘာကြောင့် အရေးကြီးတာလဲ။ |
|---|---|
| လေအေးပေးစက်၏ အမည်ပြား (Nameplate) ပေါ်ရှိ လျှပ်စီးကြောင်းပမာဏ | ခန့်မှန်းခြေ ဝပ် (Wattage) ထက် အမှန်တကယ် သတ်မှတ်ထားသော အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (Rating) က ပိုမိုကောင်းမွန်သည် |
| ထုတ်လုပ်သူ၏ ညွှန်ကြားချက်များ | သီးသန့်လျှပ်စစ်ပတ်လမ်း (Dedicated circuit) သို့မဟုတ် အမြင့်ဆုံး ဘရိတ်ကာအရွယ်အစား လိုအပ်နိုင်သည် |
| ကေဘယ်ကြိုးအရွယ်အစား | ဘရိတ်ကာသည် ကြိုးကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ရမည် |
| လျှပ်စစ်ပတ်လမ်းကို မျှဝေအသုံးပြုခြင်း | အခြားလျှပ်စစ်ပစ္စည်းများကြောင့် ဝန်ပိုခြင်း (Overload) ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည် |
| ပလပ်ပေါက်၏ အခြေအနေ | ချိတ်ဆက်မှု လျော့ရဲခြင်းသည် အပူဓာတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည် |
| Extension ကြိုးအသုံးပြုခြင်း | ရှည်လျားလွန်းသော သို့မဟုတ် အရွယ်အစားသေးငယ်သော ကြိုးများသည် လျှပ်စစ်ဝန်အား (AC loads) အတွက် မလုံခြုံပါ |
| ဘရိတ်ကာ၏ ပြတ်တောက်မှုမျဉ်းကွေး (Breaker curve) | ကွန်ပရက်ဆာ စတင်လည်ပတ်ချိန်တွင် လျှပ်စီးကြောင်း ရုတ်တရက်မြင့်တက်မှုသည် ဘရိတ်ကာ ပြတ်တောက်ခြင်းအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည် |
| RCD/RCBO အမျိုးအစား | ခေတ်ပေါ် အင်ဗာတာအဲယားကွန်းများအတွက် သင့်လျော်သော ကျန်ရှိလျှပ်စီးကြောင်း ကာကွယ်မှု (Residual-current protection) လိုအပ်နိုင်သည် |
| ပန်နယ်၏ ဝန်အားခံနိုင်ရည် (Panel capacity) | ဆားကစ်အသစ်တစ်ခုအတွက် လုံလောက်သော ဝန်အားခံနိုင်ရည် လိုအပ်သည် |
| ဒေသဆိုင်ရာ လျှပ်စစ်စည်းမျဉ်းများ | လိုအပ်ချက်များသည် နိုင်ငံနှင့် တပ်ဆင်မှုအမျိုးအစားပေါ်မူတည်၍ ကွဲပြားခြားနားသည် |
အဖြစ်များသော အမှားများ
အမှား (၁) - ဝပ် (Wattage) ကိုသာ အခြေခံ၍ ဆုံးဖြတ်ခြင်း
ဝပ်ပမာဏသည် အသုံးဝင်သော်လည်း လေအေးပေးစက်များတွင် ကွန်ပရက်ဆာ စတင်လည်ပတ်ချိန်၌ လျှပ်စစ်ဆွဲအားမြင့်တက်ခြင်း၊ ကြာရှည်စွာလည်ပတ်ရခြင်း၊ မော်တာ၏ လုပ်ဆောင်ချက်နှင့် ပါဝါဖက်တာ (Power factor) တို့ရှိသည်။ ဝပ်နည်းသော လေအေးပေးစက်ပင်လျှင် အားနည်းသော လျှပ်စစ်ပတ်လမ်းကို ဝန်ပိစေနိုင်သည်။.
အမှား (၂) - တိုးချဲ့ကြိုး (Extension Cord) အသုံးပြုခြင်း
တိုးချဲ့ကြိုးများနှင့် ပါဝါခေါင်းများစွာသည် ကွန်ပရက်ဆာ၏ စဉ်ဆက်မပြတ် ဝန်အားကို ခံနိုင်ရည်မရှိပါ။ ဗို့အားကျဆင်းခြင်းနှင့် ထိတွေ့မှုအားနည်းခြင်းတို့ကြောင့် ကြိုး သို့မဟုတ် ပလပ်ခေါင်းများ အပူလွန်ကဲနိုင်သည်။.
အမှား (၃) - မီးဖိုချောင်သုံးပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် အပူပေးစက်များနှင့် ဝန်မျှသုံးခြင်း
ရေနွေးအိုး၊ မိုက်ခရိုဝေ့ဖ်၊ လေပူဖြင့်ကြော်သည့်စက် (Air fryer)၊ လျှပ်စစ်အပူပေးစက်နှင့် လေအေးပေးစက်များကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း အသုံးပြုပါက ပတ်လမ်းတစ်ခုတည်းတွင် ဝန်ပိုစေနိုင်သည်။.
အမှား (၄) - ပိုမိုကြီးမားသော Breaker ကို တပ်ဆင်ခြင်း
Breaker ပြုတ်ကျပါက ဝန်ပိုခြင်း (overload)၊ လျှပ်စီးကြောင်း ရုတ်တရက်မြင့်တက်ခြင်း (inrush)၊ Breaker အားနည်းခြင်း၊ ပလပ်ပေါက် ပျက်စီးခြင်း၊ ဝါယာကြိုး အရွယ်အစား မလုံလောက်ခြင်း သို့မဟုတ် လျှပ်စစ်ပစ္စည်း ချို့ယွင်းခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ ကေဘယ်ကြိုးကို စစ်ဆေးခြင်းမရှိဘဲ ပိုမိုကြီးမားသော Breaker ကို တပ်ဆင်ခြင်းသည် အန္တရာယ်ရှိသည်။.
အမှား (၅) - ပလပ်ပေါက် ပူလာခြင်းကို လျစ်လျူရှုခြင်း
ပလပ်ပေါက် သို့မဟုတ် ပလပ်ခေါင်း ပူနေခြင်းသည် သတိပေးချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ လျှပ်စီးကြောင်းသည် Breaker ၏ သတ်မှတ်ချက်ထက် နည်းနေပါက Breaker ပြုတ်ကျမည်မဟုတ်သော်လည်း ဆက်သွယ်ထားသည့်နေရာတွင် အပူလွန်ကဲနေနိုင်သည်။.
အမှား (၆) - Residual-Current Protection (လျှပ်စီးယိုစိမ့်မှု ကာကွယ်ရေး) ကို မေ့လျော့ခြင်း
ဒေသနှင့် လျှပ်စစ်ပစ္စည်း အမျိုးအစားပေါ် မူတည်၍ ဆားကစ်အတွက် GFCI၊ RCD၊ RCCB သို့မဟုတ် RCBO ကာကွယ်မှု လိုအပ်နိုင်သည်။ Inverter အမျိုးအစား လေအေးပေးစက်များအတွက် မှန်ကန်သော Residual-current device အမျိုးအစားကို အသုံးပြုရန် လိုအပ်သည်။.
ဘယ်အချိန်မှာ လျှပ်စစ်ပညာရှင်ကို ခေါ်မလဲ။
အောက်ပါအခြေအနေများတွင် အရည်အချင်းပြည့်မီသော လျှပ်စစ်ပညာရှင်ကို ခေါ်ယူပါ -
- Breaker အကြိမ်ကြိမ် ပြုတ်ကျခြင်း
- လေအေးပေးစက် စတင်လည်ပတ်ချိန်တွင် မီးလုံးများ အလွန်အမင်း မှိန်သွားခြင်း
- ပလပ်ပေါက် သို့မဟုတ် ပလပ်ခေါင်းသည် ပူနွေးနေခြင်း
- ပလပ်ပေါက်သည် လျော့ရဲနေခြင်း သို့မဟုတ် အရောင်ပြောင်းနေခြင်း
- တဝီဝီမြည်သံကြားရခြင်း၊ လောင်ကျွမ်းသည့်အနံ့ရခြင်း သို့မဟုတ် ထင်ရှားစွာ ပျက်စီးနေခြင်း
- လေအေးပေးစက် (AC) လက်စွဲစာအုပ်တွင် သီးသန့်ဆားကစ် (dedicated circuit) လိုအပ်သည်ဟု ဖော်ပြထားခြင်း
- ဘရိတ်ကာအသစ်၊ RCBO၊ အိုင်ဆိုလေတာ (isolator) သို့မဟုတ် စားသုံးသူယူနစ် (consumer unit) အဆင့်မြှင့်တင်ရန် လိုအပ်ခြင်း
- လျှပ်စစ်ပန်နယ်တွင် အပိုနေရာလွတ် မရှိတော့ခြင်း
ဥရောပ၏ အပူလှိုင်းဒဏ်ခံနိုင်ရန် ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများ၊ အဟောင်းစား စားသုံးသူယူနစ်များနှင့် RCBO အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်းများအတွက် VIOX ၏ လမ်းညွှန်ချက်ကို ကြည့်ရှုပါ ဥရောပ အပူလှိုင်းဒဏ်အတွက် လေအေးပေးစက် ဆားကစ်ဘရိတ်ကာ လမ်းညွှန်.
အမြဲမေးလေ့ရှိသောမေးခွန်းများ
ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သော လေအေးပေးစက် (Portable Air Conditioner) အတွက် သီးသန့်လျှပ်စစ်ပတ်လမ်း (Dedicated Circuit) လိုအပ်ပါသလား။
သေးငယ်သော ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သော လေအေးပေးစက်များသည် လျှပ်စစ်ပတ်လမ်း အခြေအနေကောင်းမွန်ပြီး ဝန်အားနည်းပါက ရှိပြီးသား ပတ်လမ်းတွင် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ သို့သော် လေအေးပေးစက် အရွယ်အစားကြီးမားခြင်း၊ အချိန်ကြာမြင့်စွာ အသုံးပြုခြင်း၊ Breaker မကြာခဏ ပြုတ်ကျခြင်း၊ ပလပ်ပေါက်များ ပူလာခြင်း သို့မဟုတ် ဝန်အားများသော အခြားလျှပ်စစ်ပစ္စည်းများနှင့် တွဲသုံးခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်ပါက သီးသန့်လျှပ်စစ်ပတ်လမ်းကို အသုံးပြုရန် အထူးလိုအပ်ပါသည်။.
ပြတင်းပေါက်တပ်ဆင်ရသော လေအေးပေးစက် (Window AC) အတွက် သီးသန့်လျှပ်စစ်ပတ်လမ်း လိုအပ်ပါသလား။
ပြတင်းပေါက်တပ်ဆင်ရသော လေအေးပေးစက် အများစု၊ အထူးသဖြင့် အရွယ်အစားကြီးမားသော မော်ဒယ်များအတွက် သီးသန့်လျှပ်စစ်ပတ်လမ်းကို အသုံးပြုသင့်ပါသည်။ လျှပ်စစ်ပစ္စည်း၏ အချက်အလက်ပြား (Nameplate) နှင့် တပ်ဆင်မှုလမ်းညွှန်စာအုပ်ကို အမြဲစစ်ဆေးပါ။.
လေအေးပေးစက် စတင်လည်ပတ်သည့်အခါ ဘရိတ်ကာ (Breaker) အဘယ်ကြောင့် ခုန်သွားရသနည်း။
အဖြစ်များသော အကြောင်းရင်းများမှာ Compressor စတင်လည်ပတ်ချိန်တွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ရုတ်တရက်မြင့်တက်ခြင်း (Inrush current)၊ ပတ်လမ်းတစ်ခုတည်းတွင် ဝန်အားများလွန်းခြင်း၊ Breaker အမျိုးအစား (Curve) မမှန်ကန်ခြင်း၊ Breaker အားနည်းခြင်း၊ ဗို့အားကျခြင်း၊ Compressor ချို့ယွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ပလပ်ပေါက် ချိတ်ဆက်မှု အားနည်းခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။.
ကျွန်ုပ်၏ လေအေးပေးစက်အတွက် 20A Breaker ကို အသုံးပြုနိုင်ပါသလား။
လျှပ်စစ်ကြိုး၊ ပလပ်ပေါက်၊ လျှပ်စစ်ပစ္စည်း၏ လမ်းညွှန်ချက်များနှင့် ဒေသတွင်း လျှပ်စစ်စည်းကမ်းချက်များအရ ခွင့်ပြုမှသာ အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ သေးငယ်သော ပတ်လမ်းအတွက်သာ သတ်မှတ်ထားသည့် ဝိုင်ယာကြိုးများတွင် 20A Breaker ကို လုံးဝအသုံးမပြုရပါ။.
လေအေးပေးစက်ကို ပါဝါစထရစ် (Power strip) တွင် ချိတ်ဆက်အသုံးပြုနိုင်ပါသလား။
လေအေးပေးစက်များကို ယေဘုယျအားဖြင့် သင့်လျော်သော အဆင့်သတ်မှတ်ချက်ရှိသည့် ပလပ်ပေါက်တွင် တိုက်ရိုက်တပ်ဆင်အသုံးပြုသင့်သည်။ ပါဝါစထရစ်များနှင့် အလင်းသုံး extension ကြိုးများသည် ကွန်ပရက်ဆာ၏ စဉ်ဆက်မပြတ် ဝန်အားကြောင့် အပူလွန်ကဲနိုင်ပါသည်။.
800W ရှိသော လေအေးပေးစက်သည် 1500W ရှိသော လေကြော်စက် (air fryer) ထက် အဘယ်ကြောင့် ပို၍ပြဿနာဖြစ်စေနိုင်သနည်း။
လေကြော်စက်သည် အများအားဖြင့် resistive load ဖြစ်ပြီး ခန့်မှန်းရလွယ်ကူသည်။ လေအေးပေးစက်တွင် ကွန်ပရက်ဆာ စတင်လည်ပတ်ချိန်၌ လျှပ်စီးကြောင်း ရုတ်တရက်မြင့်တက်ခြင်း (inrush current)၊ မော်တာ၏ လုပ်ဆောင်ချက်၊ ကြာရှည်စွာ လည်ပတ်ရခြင်းနှင့် ဗို့အားကျဆင်းနိုင်ခြေတို့ ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ဝပ်အား (wattage) ကဲ့သို့ပင် ဝန်အမျိုးအစား (load type) သည်လည်း အရေးကြီးပါသည်။.
လေအေးပေးစက်အတွက် မည်သည့် breaker အမျိုးအစားက အကောင်းဆုံးဖြစ်သနည်း။
မှန်ကန်သော breaker ကို ရွေးချယ်ရာတွင် စက်ပစ္စည်း၏ nameplate၊ ကြိုးအရွယ်အစား၊ ပေးသွင်းဗို့အား၊ ဒေသဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများနှင့် inrush ဖြစ်ပေါ်ပုံတို့အပေါ် မူတည်သည်။ IEC စနစ်များတွင် ကွန်ပရက်ဆာဝန်များအတွက် C-curve MCB များကို အများအားဖြင့် ထည့်သွင်းစဉ်းစားလေ့ရှိသော်လည်း fault loop နှင့် ဖြတ်တောက်ချိန် (disconnection time) တို့ကို စစ်ဆေးအတည်ပြုရန် လိုအပ်ပါသည်။.
နိဂုံး
လေအေးပေးစက်အတွက် သီးသန့်ဆားကစ် (dedicated circuit) လိုအပ်ရခြင်းမှာ ၎င်း၏ ဝပ်အားသည် အိမ်တွင်းရှိ အခြားဝန်များထက် အမြဲတမ်း အမြင့်ဆုံးဖြစ်နေ၍ မဟုတ်ဘဲ ၎င်း၏ လုပ်ဆောင်ပုံ ကွဲပြားခြားနားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။.
၎င်းသည် ကွန်ပရက်ဆာကို စတင်လည်ပတ်စေပြီး inrush current ကို ဆွဲယူနိုင်ကာ ကြာရှည်စွာ လည်ပတ်ရခြင်း၊ ပလပ်ပေါက်များကို ဖိအားပေးခြင်းနှင့် အခြားစက်ပစ္စည်းများနှင့် ဆားကစ်တစ်ခုတည်းတွင် တွဲသုံးပါက breaker ကို ပြုတ်ကျစေနိုင်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။.
မှန်ကန်သောဖြေရှင်းချက်မှာ breaker အရွယ်အစားကို ကြီးအောင်လုပ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ မှန်ကန်စွာ ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသော ဆားကစ်ဖြစ်သည် - သင့်လျော်သော ကြိုးအရွယ်အစား၊ မှန်ကန်သော breaker သို့မဟုတ် RCBO၊ ကောင်းမွန်သော ပလပ်ပေါက် သို့မဟုတ် isolator၊ သင့်လျော်သော residual-current protection နှင့် လုံလောက်သော panel capacity တို့ ဖြစ်သည်။.
