တစ်ခု Circuit Breaker အတွင်းရှိ Arc ဆိုသည်မှာ Breaker တစ်ခုသည် လျှပ်စီးကြောင်းဖြတ်သန်းနေသော Circuit ကို ဖြတ်တောက်လိုက်သည့်အခါ အဆက်အသွယ်များ (Contacts) ကွဲထွက်သွားစဉ် ဖြစ်ပေါ်လာသော တောက်ပသည့် လျှပ်စစ်မီးပွားဖြစ်သည်။ Arc သည် လေ သို့မဟုတ် ဓာတ်ငွေ့များကို အိုင်းယွန်းဖြစ်စေခြင်းဖြင့် လျှပ်စီးကြောင်းကို ခေတ္တဆက်လက်စီးဆင်းစေပြီး၊ Breaker က Arc ကို အေးသွားစေခြင်း၊ ရှည်ထွက်သွားစေခြင်း၊ အပိုင်းပိုင်းကွဲသွားစေခြင်းနှင့် ငြိမ်းသတ်သွားစေခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်သည်။.
Circuit Breaker တစ်ခုသည် ၎င်း၏ Contacts များ ကွဲထွက်သွားသည့်အချိန်တွင် လျှပ်စီးကြောင်းကို ချက်ချင်းရပ်တန့်သွားစေခြင်းမဟုတ်ပါ။ ဦးစွာပထမ ဖြတ်တောက်စဉ်ဖြစ်ပေါ်လာသော Arc ကို ထိန်းချုပ်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ထို့နောက် Circuit ကို ဘေးကင်းစွာ ဖွင့်နိုင်စေရန်အတွက် ထို Arc ကို ငြိမ်းသတ်ရမည်ဖြစ်သည်။.
ထို့ကြောင့် Arc ထိန်းချုပ်ခြင်းသည် Circuit Breaker ဒီဇိုင်းတွင် အရေးကြီးဆုံး အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ Arc ငြိမ်းသတ်နိုင်စွမ်းအားနည်းသော Breaker သည် Contacts များ ပျက်စီးခြင်း၊ အပူလွန်ကဲခြင်း၊ လျှပ်ကာများ ပျက်စီးခြင်း သို့မဟုတ် Fault ကို ဘေးကင်းစွာ မဖြတ်တောက်နိုင်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။.
Arc နှင့်ပတ်သက်သော အဓိကဝေါဟာရများ
| Term | အဓိပ္ပာယ် | Circuit Breaker တွင် ပါဝင်သော အခန်းကဏ္ဍ |
|---|---|---|
| Arc | ကွဲထွက်နေသော Contact ကြားတွင် ဖြစ်ပေါ်သည့် လျှပ်ကူးနိုင်သော တောက်ပသည့် မီးပွား | လျှပ်ကူးပစ္စည်းများ ကွဲထွက်သွားပြီးနောက် လျှပ်စီးကြောင်းကို ခေတ္တဆက်လက်စီးဆင်းခွင့်ပြုခြင်း |
| လျှပ်စစ်မီးပွားဖြစ်ပေါ်ခြင်း (Arc formation) | လျှပ်ကူးပစ္စည်းများကြားတွင် အိုင်ယွန်ဓာတ်ပါသောဓာတ်ငွေ့များ ဖြစ်ပေါ်လာသည့်ဖြစ်စဉ် | လျှပ်စစ်ပတ်လမ်းကို ပိတ်လိုက်ချိန် သို့မဟုတ် ချို့ယွင်းချက်ကြောင့် ပြတ်တောက်သွားချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခြင်း |
| Arc voltage | လျှပ်စစ်ပြတ်တောက်နေစဉ်အတွင်း မီးပွားတစ်လျှောက်ရှိ ဗို့အား | ပတ်လမ်းအတွင်းရှိ လျှပ်စီးကြောင်းကို ဆန့်ကျင်ရန်နှင့် မီးပွားငြိမ်းသတ်မှုကို အထောက်အကူပြုခြင်း |
| မီးပွားလမ်းကြောင်းပြ (Arc runner) | မီးပွားကို လျှပ်ကူးပစ္စည်းများမှ ဝေးရာသို့ လမ်းကြောင်းပေးပို့သည့် လျှပ်ကူးလမ်းကြောင်း | လျှပ်စစ်မီးပွားကို arc chute အတွင်းသို့ ရွေ့လျားစေသည်။ |
| Arc chute | လျှပ်စစ်မီးပွားကို ခွဲထုတ်ပြီး အအေးခံပေးသော တပ်ဆင်မှုအပိုင်း။ | လျှပ်စစ်မီးပွားကို ဘေးကင်းစွာ ငြိမ်းသတ်ရန် ကူညီပေးသည်။ |
| လျှပ်စစ်မီးပွားခွဲထုတ်သည့်ပြား (Arc splitter plate)။ | Arc chute အတွင်းရှိ သတ္တုပြား။ | လျှပ်စစ်မီးပွားကို ပိုမိုသေးငယ်သော အပိုင်းများအဖြစ် ခွဲထုတ်ပေးသည်။ |
| လျှပ်စစ်မီးပွားငြိမ်းသတ်သည့် အခန်း (Arc extinguishing chamber)။ | လျှပ်စစ်မီးပွားငြိမ်းသတ်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်သည့် နေရာ သို့မဟုတ် တည်ဆောက်ပုံ။ | လျှပ်စစ်မီးပွားစွမ်းအင်ကို ထိန်းချုပ်ပေးပြီး ပါဝင်စေသည်။ |
| လျှပ်စစ်မီးပွားကို ငြှိမ်းသတ်ခြင်း | လျှပ်စစ်မီးပွားကို ငြှိမ်းသတ်သည့် လုပ်ငန်းစဉ် | ဘေးကင်းစွာ လျှပ်စစ်ဖြတ်တောက်နိုင်ရန်အတွက် လိုအပ်သည် |
Circuit Breaker တစ်ခုတွင် လျှပ်စစ်မီးပွား မည်သို့ဖြစ်ပေါ်သနည်း
လျှပ်စစ်စီးဆင်းနေစဉ်အတွင်း Breaker အဆက်များ ပွင့်သွားသောအခါ လျှပ်စစ်မီးပွား စတင်ဖြစ်ပေါ်သည်။.
လျှပ်စစ်ဖြတ်တောက်သည့် အစီအစဉ်မှာ များသောအားဖြင့် ဤသို့ဖြစ်သည် -
- Breaker သည် overload ဖြစ်ခြင်း၊ short circuit ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် လက်ဖြင့်ခလုတ်ပိတ်ခြင်းတို့ကို သိရှိသည်။.
- Operating mechanism သည် contact များကို ခွဲထုတ်ပေးသည်။.
- လျှပ်စီးကြောင်းသည် contact အသေးစားကြားမှ ဆက်လက်စီးဆင်းရန် ကြိုးစားသည်။.
- Contact များကြားရှိ လေ သို့မဟုတ် ဓာတ်ငွေ့များသည် အိုင်းယွန်းဖြစ်ပေါ်လာသည်။.
- လျှပ်ကူးနိုင်သော arc တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာသည်။.
- Breaker သည် arc ကို arc-control စနစ်အတွင်းသို့ တွန်းပို့သည်။.
- Arc ကို ဆန့်ထုတ်ခြင်း၊ ခွဲထုတ်ခြင်း၊ အအေးခံခြင်းနှင့် ငြိမ်းသတ်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်သည်။.
Arc သည် ချို့ယွင်းချက်တစ်ခုမဟုတ်ပါ။ ၎င်းသည် လျှပ်စီးကြောင်းကို ဖြတ်တောက်စဉ် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသော သဘာဝရူပဗေဒဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အင်ဂျင်နီယာပိုင်းဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုမှာ ၎င်းကို လျင်မြန်စွာနှင့် ဘေးကင်းစွာ ထိန်းချုပ်ရန်ဖြစ်သည်။.
လျှပ်ကူးပစ္စည်းများ ကွဲထွက်ချိန်တွင် လျှပ်စစ်မီးပွား (Arc) အဘယ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ရသနည်း
လျှပ်ကူးပစ္စည်းများ ပိတ်ထားသည့်အခါ လျှပ်စီးကြောင်းသည် သတ္တုလမ်းကြောင်းအတိုင်း စီးဆင်းသည်။ ၎င်းတို့ စတင်ကွဲထွက်သည့်အခါ ထိတွေ့သည့်ဧရိယာ သေးငယ်သွားပြီး ခုခံမှု (Resistance) မြင့်တက်လာကာ အပူချိန် တိုးလာသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကွဲထွက်သွားသော လေဟာနယ်ကြားရှိ လျှပ်စစ်စက်ကွင်းသည် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကြားခံနယ်ကို အိုင်းယွန်းဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။.
ကြားခံနယ်သည် လျှပ်ကူးနိုင်သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိသွားသောအခါ သတ္တုထိတွေ့မှုများ မရှိတော့သော်လည်း လျှပ်စီးကြောင်းသည် Arc ပလာစမာမှတစ်ဆင့် ဆက်လက်စီးဆင်းနိုင်သည်။.
ထို့ကြောင့် ဆားကစ်ဘရိတ်ကာများသည် ရိုးရှင်းသော စက်မှုခလုတ်ထက် ပိုမိုလိုအပ်သည်။ ၎င်းတို့တွင် လျှပ်စစ်ပြတ်တောက်ချိန်၌ ထွက်ပေါ်လာသော စွမ်းအင်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်သည့် Arc-control တည်ဆောက်ပုံများ လိုအပ်သည်။.
ပင်မထိတွေ့ပစ္စည်းများ (Main Contacts) နှင့် Arc ထိတွေ့ပစ္စည်းများ (Arcing Contacts)
ဗို့အားနိမ့် ဘရိတ်ကာကြီးများ၊ အထူးသဖြင့် MCCB နှင့် ACB အများစုတွင် လျှပ်စီးကြောင်းလမ်းကြောင်း၌ အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည် အဓိက ကွန်တက်များ နှင့် arcing contacts.
| ဆက္သြယ္ရန္အမျိုးအစား | အဓိကအခန်းကဏ္ဍ | ဘာကြောင့် အရေးကြီးတာလဲ။ |
|---|---|---|
| Main contacts | ပုံမှန်လည်ပတ်နေစဉ်အတွင်း ခုခံမှုနည်းပါးစွာဖြင့် လျှပ်စီးကြောင်းကို သယ်ဆောင်ပေးခြင်း | လျှပ်ကူးနိုင်စွမ်းနှင့် အပူချိန်နည်းပါးစေရန်အတွက် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားခြင်း |
| Arcing contacts | ဖွင့်ခြင်းနှင့် ပိတ်ခြင်းပြုလုပ်စဉ်အတွင်း လျှပ်စစ်မီးပွား (arc) ကို လက်ခံရယူခြင်း | ပင်မထိတွေ့ဆက်သွယ်မှုများ (main contacts) ကို ပြင်းထန်သော လျှပ်စစ်မီးပွားတိုက်စားမှုမှ ကာကွယ်ပေးခြင်း |
ပုံမှန်အစဉ်လိုက်မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် ပထမဦးစွာ ဖြတ်တောက်ပြီး နောက်ဆုံးမှ ဆက်သွယ်ခြင်း (break-first / make-last) ဆားကစ်ဘရိတ်ကာ၏ ဒီဇိုင်းပေါ်မူတည်၍ ပင်မထိတွေ့ဆက်သွယ်မှုစနစ်နှင့် ဆက်စပ်နေသော လျှပ်စစ်မီးပွားထိတွေ့ဆက်သွယ်မှုများအတွက် ဖြစ်သည်။ ဖွင့်သည့်အခါတွင် ပင်မထိတွေ့ဆက်သွယ်မှုများက ဦးစွာကွဲထွက်သွားသဖြင့် လျှပ်စစ်မီးပွားသည် လျှပ်စစ်မီးပွားထိတွေ့ဆက်သွယ်မှုများဆီသို့ ကူးပြောင်းသွားသည်။ ပိတ်သည့်အခါတွင် လျှပ်စစ်မီးပွားထိတွေ့ဆက်သွယ်မှုများက ဦးစွာထိတွေ့သွားသဖြင့် ပင်မထိတွေ့ဆက်သွယ်မှုများသည် ကနဦးလျှပ်စစ်ဖိအားကြောင့် ပျက်စီးခြင်းမရှိပါ။.
ဤထိတွေ့ဆက်သွယ်မှု အချိန်ကိုက်ခြင်းသည် ဆားကစ်ဘရိတ်ကာတစ်ခုသည် ရိုးရှင်းသောခလုတ်တစ်ခုထက် ပိုမိုရှုပ်ထွေးရသည့် အကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပုံမှန်အသုံးပြုနေစဉ်အတွင်း လျှပ်စစ်စီးဆင်းမှုကို ထိရောက်စွာ ပို့လွှတ်ပေးရမည်ဖြစ်ပြီး ချို့ယွင်းမှုများဖြစ်ပေါ်သည့်အခါတွင် ထပ်ခါတလဲလဲ ပြတ်တောက်မှုများကို ခံနိုင်ရည်ရှိရမည်ဖြစ်သည်။.
ဆားကစ်ဘရိတ်ကာအတွင်းရှိ လျှပ်စစ်မီးပွားလမ်းကြောင်း (Arc Runner)
တစ်ခု လျှပ်စစ်မီးပွားလမ်းကြောင်း (arc runner) သည် လျှပ်စစ်မီးပွား (arc) ကို ပင်မထိတွေ့ဆက်သွယ်မှုများ (main contacts) မှ arc chute ဆီသို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးရန် ကူညီပေးသော လျှပ်ကူးပစ္စည်းအစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။.
၎င်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်မှာ လက်တွေ့ကျသည် -
- ထိတွေ့ဆက်သွယ်မှုများ ပျက်စီးမှုကို လျှော့ချရန်၊;
- လျှပ်စစ်မီးပွားကို မှန်ကန်သောလမ်းကြောင်းအတိုင်း လမ်းညွှန်ပေးရန်၊;
- လျှပ်စစ်မီးပွားကို ထိတွေ့ဆက်သွယ်မှုဧရိယာမှ arc chamber ဆီသို့ ကူးပြောင်းပေးရန် ကူညီရန်၊;
- လျှပ်စစ်မီးပွားကို ပိုမိုမြန်ဆန်ပြီး ထိန်းချုပ်နိုင်သောနည်းလမ်းဖြင့် ငြိမ်းသတ်နိုင်ရန် ပံ့ပိုးပေးရန်။.
Breaker ဒီဇိုင်းအများစုတွင် arc runner သည် fault current ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သံလိုက်စက်ကွင်းများနှင့်အတူ တွဲဖက်လုပ်ဆောင်သည်။ တွန်းကန်အားကို ဖော်ပြသည့် ရိုးရှင်းသောနည်းလမ်းမှာ F = I × L × Bဘယ်မှာလဲ။ F သည် လျှပ်စစ်မီးပွား (arc) ပေါ်တွင် သက်ရောက်နေသော တွန်းအားဖြစ်ပြီး၊, ငါ သည် လျှပ်စစ်မီးပွား၏ လျှပ်စီးကြောင်းဖြစ်ကာ၊, ဌ သည် သံလိုက်စက်ကွင်းအတွင်းရှိ ထိရောက်သော လျှပ်စစ်မီးပွားအလျားဖြစ်ပြီး၊ ခ သည် သံလိုက်စက်ကွင်းသိပ်သည်းဆ ဖြစ်သည်။ လက်တွေ့ breaker ဒီဇိုင်းများတွင် ရှော့ဖြစ်သော လျှပ်စီးကြောင်း (short-circuit current) ပိုမိုကြီးမားလေ သံလိုက်တွန်းအား ပိုမိုအားကောင်းလေဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းက လျှပ်စစ်မီးပွားကို arc chute (မီးပွားငြှိမ်းသတ်သည့်နေရာ) အတွင်းသို့ တွန်းပို့ပေးကာ အပိုင်းပိုင်းခွဲထုတ်ပြီး အအေးခံနိုင်စေရန် ကူညီပေးသည်။.
F = I × L × Bသံလိုက်စွမ်းအားက လျှပ်စစ်မီးပွားကို arc chute အတွင်းသို့ မည်သို့ရွေ့လျားစေသနည်း
breaker တစ်ခုမှတစ်ဆင့် လျှပ်စီးကြောင်းမြင့်မားစွာ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့်အခါ လျှပ်စီးကြောင်းလမ်းကြောင်းသည် သံလိုက်စက်ကွင်းတစ်ခုကို ဖန်တီးပေးသည်။ လျှပ်စစ်မီးပွားကိုယ်တိုင်ကလည်း လျှပ်စီးကြောင်းကို သယ်ဆောင်ထားသည်။ လျှပ်စီးကြောင်းဖြတ်သန်းနေသော မီးပွားနှင့် သံလိုက်စက်ကွင်းတို့၏ အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုကြောင့် မီးပွားကို ထိတွေ့မျက်နှာပြင်များ (contacts) မှ ဝေးရာသို့ တွန်းထုတ်ပေးသည့် အားတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။.
ဤသံလိုက်ရွေ့လျားမှုသည် အောက်ပါအချက်များအတွက် အသုံးဝင်သည် -
- လျှပ်စစ်မီးပွား (arc) ကို ထိတွေ့မျက်နှာပြင်မှ ဝေးရာသို့ ဆွဲထုတ်ပေးသည်၊;
- လျှပ်စစ်မီးပွားကို arc runner ဆီသို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးသည်၊;
- လျှပ်စစ်မီးပွားကို splitter plates (မီးပွားခွဲပြားများ) အတွင်းသို့ တွန်းပို့ပေးသည်၊;
- လျှပ်စစ်မီးပွားသည် ပင်မထိတွေ့မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ရှိနေသည့်အချိန်ကို လျှော့ချပေးသည်။.
DC circuit breaker များတွင် လျှပ်စီးကြောင်းသည် သုညဖြတ်ကျော်သည့် အနေအထား (natural current zero crossing) မရှိသောကြောင့် သံလိုက်စက်ကွင်းဖြင့် မီးပွားထိန်းချုပ်ခြင်းသည် ပို၍အရေးကြီးပါသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် အချို့သော DC breaker ဒီဇိုင်းများတွင် ဝင်ရိုးစွန်း (polarity) သည် အရေးပါရခြင်း ဖြစ်သည်။.
ထုတ်ကုန်ဒီဇိုင်းရှုထောင့်မှကြည့်လျှင် arc chute (မီးပွားငြှိမ်းသတ်ခန်း) ရှိရုံမျှဖြင့် မလုံလောက်ပါ။ Arc runner ပုံစံ၊ ထိတွေ့မှုဖွင့်သည့်အမြန်နှုန်း၊ splitter plate များ၏ ချိန်ညှိမှု၊ လေဝင်လေထွက်လမ်းကြောင်းနှင့် အခန်းပတ်လည်ရှိ လျှပ်ကာပစ္စည်းများအားလုံးသည် မီးပွားသည် ထိတွေ့မျက်နှာပြင်အနီးတွင် မရပ်တန့်နေဘဲ ငြှိမ်းသတ်သည့်ဇုန်အတွင်းသို့ သန့်ရှင်းစွာ ရွေ့လျားနိုင်ခြင်း ရှိမရှိကို သက်ရောက်မှုရှိသည်။.
Arc Chute နှင့် Arc Extinguishing Chamber (မီးပွားငြှိမ်းသတ်ခန်း)
တစ်ခု arc chute သည် ထိတွေ့မျက်နှာပြင်မှ ထွက်ခွာလာပြီးနောက် လျှပ်စစ်မီးပွားကို ငြှိမ်းသတ်ရန် ကူညီပေးသည့် တည်ဆောက်ပုံဖြစ်သည်။ ၎င်းကို များသောအားဖြင့် လျှပ်ကာခန်းအတွင်း စီတန်းထားသော splitter plates (မီးပွားခွဲပြားများ) သို့မဟုတ် arc plates များဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။.
Arc chute ၏ အလုပ်လုပ်ပုံမှာ-
- လျှပ်စစ်မီးပွား (arc) လမ်းကြောင်းကို ရှည်လျားစေခြင်း၊;
- ကြီးမားသော လျှပ်စစ်မီးပွားတစ်ခုကို သေးငယ်သော အပိုင်းများအဖြစ် ခွဲထုတ်ခြင်း၊;
- ပူပြင်းသော အိုင်ယွန်ဓာတ်ငွေ့များကို အေးမြစေခြင်း၊;
- လျှပ်စစ်မီးပွား၏ ဗို့အားကို မြှင့်တင်ပေးခြင်း၊;
- လျှပ်စစ်မီးပွားလမ်းကြောင်းအား အိုင်ယွန်ဓာတ်ကင်းစင်စေရန် ကူညီပေးခြင်း၊;
- ပူပြင်းသောဓာတ်ငွေ့များနှင့် အမှုန်အမွှားများကို Breaker ဒီဇိုင်းအတွင်း၌သာ ထိန်းချုပ်ထားခြင်း။.
The phrase လျှပ်စစ်မီးပွားငြှိမ်းသတ်သည့်အခန်း (Arc extinguishing chamber) များသောအားဖြင့် ဤလျှပ်စစ်မီးပွား (arc) ထိန်းချုပ်မှုဖြစ်ပေါ်သည့် နေရာ သို့မဟုတ် တပ်ဆင်ထားသည့် အစိတ်အပိုင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။.
ထိတွေ့မှုဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများ (Contact Materials) - အဘယ်ကြောင့် တန်စတင်-ကြေးနီနှင့် ငွေသတ္တုစပ်များကို အသုံးပြုရသနည်း
ဆားကစ်ဘရိတ်ကာ၏ ထိတွေ့မျက်နှာပြင်များသည် ပုံမှန်လည်ပတ်နေချိန်တွင် လျှပ်စစ်စီးဆင်းမှုကို ခွင့်ပြုပေးရမည်ဖြစ်ပြီး၊ လျှပ်စစ်ပြတ်တောက်သွားချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် မီးပွားအပူဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိရမည်။ ဤအချက်သည် ပစ္စည်းရွေးချယ်မှုတွင် အပေးအယူလုပ်ရမည့် အခြေအနေကို ဖန်တီးပေးသည်။.
အသုံးများသော ထိတွေ့မျက်နှာပြင် ပစ္စည်းဆိုင်ရာ နည်းဗျူဟာများတွင် လျှပ်ကူးနိုင်စွမ်းနှင့် မီးပွားဒဏ်ခံနိုင်ရည်အတွက် ငွေအခြေခံသတ္တုစပ်များကို အသုံးပြုခြင်းနှင့် ပိုမိုအားကောင်းသော မီးပွားတိုက်စားမှုဒဏ်ခံနိုင်ရည် လိုအပ်သည့်နေရာများတွင် တန်စတင်-ကြေးနီ အမျိုးအစား ပစ္စည်းများကို အသုံးပြုခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ တိကျသော ပစ္စည်းအမျိုးအစားသည် ဘရိတ်ကာအမျိုးအစား၊ လျှပ်စီးကြောင်းပမာဏ (current rating)၊ အသုံးပြုမည့်နေရာနှင့် ထုတ်လုပ်သူ၏ ဒီဇိုင်းပေါ်တွင် မူတည်သည်။.
အဓိက အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာ သဘောတရားမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - တန်စတင်သည် အရည်ပျော်မှတ်မြင့်မားပြီး မီးပွားကြောင့် တိုက်စားမှုကို ခံနိုင်ရည်ရှိစေကာ ကြေးနီက လျှပ်ကူးနိုင်စွမ်းနှင့် အပူကူးပြောင်းမှုကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေသည်။. ရည်ရွယ်ချက်မှာ ထပ်ခါတလဲလဲ ဖြစ်ပေါ်သည့် မီးပွားအပူဒဏ်အောက်တွင် ထိတွေ့မျက်နှာပြင် တည်ဆောက်ပုံကို တည်ငြိမ်နေစေရန်နှင့် လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရှိသော ထိတွေ့မှုဆိုင်ရာ လျှပ်ခံ (contact resistance) ကို ထိန်းသိမ်းထားရန်ဖြစ်သည်။.
ဤအချက်သည် တန်စတင်-ကြေးနီကို အီလက်ထရွန်ထုတ်လွှတ်မှုကို လျှော့ချရန်အတွက်သာ အသုံးပြုသည်ဟု ပြောဆိုခြင်းထက် ပိုမိုတိကျမှန်ကန်သည်။ ဘရိတ်ကာ၏ ထိတွေ့မျက်နှာပြင်များတွင် အရည်ပျော်မှတ်၊ တိုက်စားမှုဒဏ်ခံနိုင်ရည်၊ အပူပိုင်းဆိုင်ရာ အပြုအမူ၊ လျှပ်ကူးနိုင်စွမ်းနှင့် စက်မှုဆိုင်ရာ ကြံ့ခိုင်မှုတို့အားလုံးသည် အရေးကြီးသည်။.
Arc Quenching ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။
လျှပ်စစ်မီးပွားကို ငြှိမ်းသတ်ခြင်း သည် လျှပ်စီးကြောင်းစီးဆင်းမှု ရပ်တန့်သွားစေရန် လျှပ်စစ်မီးပွား (Arc) ကို ငြှိမ်းသတ်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်ဖြစ်သည်။.
Circuit breaker များသည် အမျိုးအစားနှင့် ဗို့အားအဆင့်ပေါ်မူတည်၍ မတူညီသော Arc ငြှိမ်းသတ်သည့် နည်းလမ်းများကို အသုံးပြုနိုင်သည်-
| Breaker အမျိုးအစား | အသုံးများသော Arc ငြှိမ်းသတ်သည့် နည်းလမ်း |
|---|---|
| တက္ကို | Splitter plates များပါဝင်သော Arc chute |
| MCCB | Arc chamber၊ arc runners၊ splitter plates နှင့် molded insulation |
| ACB | ပိုမိုကြီးမားသော Arc chamber များဖြင့် လေထုအတွင်း Arc ဖြတ်တောက်ခြင်း |
| DC breaker | Arc chute နှင့်အတူ magnetic blowout သို့မဟုတ် multi-pole series ဒီဇိုင်း |
| ဗို့အားမြင့် ဆားကစ်ဘရိတ်ကာ | လေဟာနယ် (Vacuum)၊ SF6၊ လေမှုတ် (air blast) သို့မဟုတ် အခြားအထူးပြုထားသော လျှပ်စစ်မီးပွားဖြတ်တောက်ခြင်းနည်းလမ်းများ |
ဗို့အားနိမ့် MCB နှင့် MCCB များအတွက် Arc chutes (မီးပွားထိန်းကိရိယာ) နှင့် splitter plates (မီးပွားခွဲပြားများ) တို့သည် အသုံးအများဆုံး အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သည်။.
Arc Voltage (မီးပွားဗို့အား) ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။
Arc voltage သည် လျှပ်စစ်မီးပွားဖြတ်တောက်နေစဉ်အတွင်း မီးပွားတစ်လျှောက်ရှိ ဗို့အားဖြစ်သည်။ ဘရိတ်ကာက မီးပွားကို ဆွဲဆန့်ခြင်း၊ ခွဲထုတ်ခြင်းနှင့် အအေးခံခြင်းတို့ ပြုလုပ်သည်နှင့်အမျှ မီးပွားဗို့အား မြင့်တက်လာသည်။ ဆားကစ်အခြေအနေနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက မီးပွားဗို့အားသည် လုံလောက်စွာ မြင့်မားလာသောအခါ လျှပ်စီးကြောင်းကို လျော့ကျစေပြီး မီးပွားကို ငြိမ်းသတ်နိုင်သည်။.
လက်တွေ့အားဖြင့်ဆိုရသော် ကောင်းမွန်သော မီးပွားထိန်းချုပ်မှုစနစ်သည် မီးပွား၏ ခုခံမှုနှင့် အအေးခံနိုင်စွမ်းကို တိုးမြှင့်ပေးသောကြောင့် လျှပ်စီးကြောင်းသည် အိုင်ယွန်ဓာတ်ပြုထားသော လမ်းကြောင်းအတိုင်း ဆက်လက်စီးဆင်းနိုင်တော့မည်မဟုတ်ပါ။.
မီးပွားဗို့အားသည် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တလောက်တန်ဖိုးတစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါ။ ၎င်းတွင် ကက်သုတ် (cathode) နှင့် အနုတ် (anode) ဒေသများအနီးရှိ ဗို့အားကျဆင်းမှုနှင့် မီးပွားတိုင်တစ်လျှောက်ရှိ ဗို့အားပြောင်းလဲမှုနှုန်းတို့ ပါဝင်သည်။ ဗို့အားနိမ့်ဘရိတ်ကာ ဒီဇိုင်းတွင် အရေးကြီးသောမေးခွန်းမှာ စမ်းသပ်ထားသော ရှော့ဆားကစ်အခြေအနေအောက်တွင် အဆက်အသွယ်ပုံစံ (contact geometry)၊ arc runner၊ splitter stack၊ ဓာတ်ငွေ့စီးဆင်းမှုနှင့် အခန်းအတွင်းရှိ လျှပ်ကာပစ္စည်းတို့သည် မီးပွားဗို့အားကို လုံလောက်မြန်ဆန်စွာ မြှင့်တင်ပေးနိုင်ခြင်း ရှိ၊ မရှိ ဆိုသည့်အချက်ဖြစ်သည်။.
ဤအချက်သည် ဘရိတ်ကာဒီဇိုင်းတွင် အဆက်အသွယ်များ၊ runner များ၊ ပြားများ၊ အခန်းပုံစံနှင့် ဓာတ်ငွေ့စီးဆင်းမှုဆိုင်ရာ ပုံစံများ အရေးကြီးရသည့် အကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။.
ဆားကစ်ဘရိတ်ကာများရှိ AC Arc နှင့် DC Arc
AC နှင့် DC Arc များသည် မတူညီသောနည်းလမ်းများဖြင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။.
| အင်္ဂါ | AC Arc | DC Arc |
|---|---|---|
| လျှပ်စီးကြောင်း သုညဖြတ်ကျော်ခြင်း | သံသရာ တစ်ဝက်တိုင်းတွင် သဘာဝ သုည ဖြတ်ကျော်ခြင်း။ | သဘာဝအတိုင်း သုညဖြတ်ကျော်မှု မရှိခြင်း |
| စက်ဝန်းသုဉ်း | လျှပ်စီးကြောင်း သုညဖြတ်ကျော်မှုဖြင့် အကူအညီရယူခြင်း | ဘရိတ်ကာ ဒီဇိုင်းဖြင့် အတင်းအကျပ် ပြုလုပ်ရမည် |
| Breaker ဒီဇိုင်း | AC အတွက် သတ်မှတ်ထားသော Arc chute သည် ၎င်း၏ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အတွက် လုံလောက်နိုင်သည် | DC ဗို့အားအတွက် သတ်မှတ်ထားသော မီးပွားငြှိမ်းသတ်သည့် ဒီဇိုင်း လိုအပ်သည်။ |
| ဝင်ရိုးစွန်း (Polarity) ဆိုင်ရာ အရေးပါမှု | ဗို့အားနိမ့် AC breaker များတွင် များသောအားဖြင့် အရေးပါမှု နည်းပါးသည်။ | Polarized DC breaker အများစုတွင် အရေးကြီးသည်။ |
ထို့ကြောင့် AC breaker ကို DC circuit တွင် အလိုအလျောက် အသုံးပြု၍ မရပါ။ breaker ကို DC ဖြတ်တောက်နိုင်ရန် အထူးဒီဇိုင်းထုတ်ပြီး သတ်မှတ်ချက်ပါရှိမှသာ DC မီးပွားများကို ငြှိမ်းသတ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။.
DC breaker အသေးစိတ်အတွက် ကြည့်ရှုရန် DC Circuit Breaker ဆိုတာဘာလဲ။.
MCB နှင့် MCCB နှင့် ACB တို့တွင် ဖြစ်ပေါ်သော မီးပွားများ
| Breaker အမျိုးအစား | မီးပွားထိန်းချုပ်မှု ဖြစ်ပေါ်သည့်နေရာ | လက်တွေ့ကျသော ကွာခြားချက်များ |
|---|---|---|
| တက္ကို | ထိတွေ့မှုစနစ်အနီးတွင် တပ်ဆင်ထားသော ကျစ်လစ်သည့် လျှပ်စစ်မီးပွားငြှိမ်းသတ်ခန်း (Compact arc chute) | နေရာအနည်းငယ်သာယူခြင်း၊ လျှပ်စစ်မီးပွားကို လျင်မြန်စွာခွဲထုတ်နိုင်ခြင်းနှင့် ကန့်သတ်ထားသော ဘောင်အရွယ်အစား |
| MCCB | ပိုမိုကြီးမားသော ပုံသွင်းထားသည့် လျှပ်စစ်မီးပွားငြှိမ်းသတ်ခန်းနှင့် လျှပ်စစ်မီးပွားလမ်းကြောင်းများ | ပိုမိုမြင့်မားသော ဘောင်အရွယ်အစားများနှင့် ပိုမိုအားကောင်းသည့် လျှပ်စစ်ပြတ်တောက်မှု တည်ဆောက်ပုံများ |
| ACB | ပိုမိုကြီးမားသော လေဝင်လေထွက် လျှပ်စစ်မီးပွားငြှိမ်းသတ်ခန်း | ပိုမိုမြင့်မားသော လျှပ်စီးကြောင်းရှိသည့် ဗို့အားနိမ့်ခလုတ်ခုံများတွင် အသုံးပြုသည် |
အခြေခံသဘောတရားမှာ ဆင်တူသည်- ဆားကစ်ဘရိတ်ကာသည် ထိတွေ့မှုများကို ဖွင့်လိုက်သောအခါ လျှပ်စစ်မီးပွားဖြစ်ပေါ်လာပြီး၊ ထိုမီးပွားကို ငြှိမ်းသတ်ခန်းအတွင်းသို့ မောင်းနှင်ကာ ခွဲထုတ်၍ အအေးခံခြင်းဖြင့် လျှပ်စီးကြောင်းကို ပြတ်တောက်စေသည်။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အရွယ်အစားနှင့် ပြတ်တောက်နိုင်စွမ်းမှာ ဘရိတ်ကာအမျိုးအစားအလိုက် ပြောင်းလဲသွားသည်။.
MCCB ၏ အတွင်းပိုင်းအစိတ်အပိုင်းများအတွက် ကြည့်ရှုရန် MCCB ၏ အတွင်းပိုင်းဖွဲ့စည်းပုံနှင့် အစိတ်အပိုင်းများ.
IEC 60947-2၊ UL 489 နှင့် လျှပ်စစ်မီးပွားဖြတ်တောက်မှု အဆင့်သတ်မှတ်ချက်များ (Arc Interruption Ratings)
လျှပ်စစ်မီးပွားဖြတ်တောက်ခြင်းကို အမြင်အားဖြင့် ဒီဇိုင်းကိုကြည့်ရုံဖြင့် အကဲဖြတ်၍မရပါ။ Circuit breaker များကို ဖြတ်တောက်မှုစွမ်းဆောင်ရည်အား မည်သို့စစ်ဆေးအတည်ပြုရမည်ကို သတ်မှတ်ထားသည့် စံဘောင်များအောက်တွင် စမ်းသပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။.
ဗို့အားနိမ့် စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး Breaker များအတွက်၊, IEC ၆၀၉၄၇-၂ သည် အဓိကစံနှုန်းဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ မြောက်အမေရိက၏ ဌာနခွဲနှင့် Molded-case breaker ဈေးကွက်များတွင်၊, အဆိုပါ ၄၈၉ သည် အဓိကကိုးကားချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သက်ဆိုင်ရာစံနှုန်းသည် ထုတ်ကုန်အမျိုးအစား၊ ဈေးကွက်နှင့် တပ်ဆင်မှုအပေါ် မူတည်သည်။.
လျှပ်စစ်မီးပွားဖြတ်တောက်မှုနှင့် ဆက်စပ်သော အရေးကြီးသည့် အဆင့်သတ်မှတ်ချက်များမှာ-
| အဆင့်သတ်မှတ်ချက် | အဓိပ္ပာယ် | လျှပ်စစ်မီးပွား (Arc) ထိန်းချုပ်မှုနှင့် အဘယ်ကြောင့် သက်ဆိုင်ရသနည်း |
|---|---|---|
| Icu | အမြင့်ဆုံးသော ဝါယာရှော့ဖြစ်စဉ်ကို ဖြတ်တောက်နိုင်စွမ်း (Ultimate short-circuit breaking capacity) | သတ်မှတ်ထားသော စမ်းသပ်မှုအခြေအနေများအောက်တွင် Breaker သည် ပြင်းထန်သော Fault ကို ဖြတ်တောက်နိုင်ကြောင်း အတည်ပြုပေးခြင်း |
| Ics | လုပ်ငန်းသုံး ဝါယာရှော့ဖြစ်စဉ်ကို ဖြတ်တောက်နိုင်စွမ်း (Service short-circuit breaking capacity) | ဝန်ဆောင်မှုနှင့်သက်ဆိုင်သော စမ်းသပ်မှုအခြေအနေများအောက်တွင် ဖြတ်တောက်ပြီးနောက်ပိုင်း စွမ်းဆောင်ရည်ကို ဖော်ပြခြင်း |
| Icw | အချိန်တိုအတွင်း ခံနိုင်ရည်ရှိသော လျှပ်စီးကြောင်း | Breaker အမျိုးအစားအချို့တွင် Selectivity နှင့် Withstand behavior အတွက် အရေးကြီးခြင်း |
| အဆင့်သတ်မှတ်ထားသော ဗို့အား | ဖြတ်တောက်ခြင်းကို စမ်းသပ်သည့် ဗို့အားပမာဏ | ဗို့အားမြင့်လေ လျှပ်စစ်မီးပွား (Arc) ငြိမ်းသတ်ရန် ပိုမိုခက်ခဲလေဖြစ်ခြင်း |
ဤ Rating များကို Datasheet နှင့် စံသတ်မှတ်ချက်များမှ ဖတ်ရှုရမည်ဖြစ်သည်။ Arc chute ကြံ့ခိုင်ပုံပေါက်သော Breaker တစ်ခုပင်လျှင် လက်တွေ့ဆားကစ်အတွက် သင့်လျော်သော စမ်းသပ်ပြီးသား Breaking capacity ရှိရန် လိုအပ်သည်။.
VIOX ထုတ်ကုန်ရွေးချယ်မှု လမ်းညွှန်အတွက် လက်တွေ့ကျသော မေးခွန်းမှာ Breaker တွင် Arc chamber မြင်သာမမြင်သာ ဆိုသည်ထက် ပိုအရေးကြီးသည်။ Low-voltage breaker တိုင်းနီးပါးတွင် Arc ထိန်းချုပ်သည့် တည်ဆောက်ပုံ တစ်မျိုးမျိုး ပါဝင်သည်။ ပိုမိုအသုံးဝင်သော မေးခွန်းမှာ Contact system၊ Arc runner၊ Splitter stack၊ Molded insulation၊ Vent path နှင့် Terminal structure တို့သည် လိုအပ်သော Breaking-capacity စမ်းသပ်မှု အခြေအနေများအောက်တွင် အတူတကွ အတည်ပြုထားခြင်း ရှိမရှိ ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် Icu၊ Ics၊ Rated voltage နှင့် သက်ဆိုင်ရာ စံသတ်မှတ်ချက်များသည် အပြင်ပန်းပုံစံထက် ပို၍အရေးကြီးသည်။.
Circuit Breaker အတွင်းရှိ Arc နှင့် Arc Fault Circuit Breaker တို့၏ ကွာခြားချက်
“Arc” ဟူသော စကားလုံးသည် Breaker နှင့်ပတ်သက်သည့် ခေါင်းစဉ်နှစ်ခုတွင် ပါဝင်သော်လည်း အဓိပ္ပာယ်ချင်း မတူညီပါ။.
| Term | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| Circuit Breaker အတွင်းရှိ Arc | လျှပ်စစ်ပြတ်တောက်စဉ် Breaker အဆက်များ (contacts) ပွင့်သွားသည့်အခါ အတွင်းပိုင်း၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော Arc |
| လျှပ်စစ်မီးပွား (Arc fault) | ဝါယာကြိုးများ၊ ကြိုးများ၊ Terminal များ သို့မဟုတ် စက်ပစ္စည်းများတွင် မလိုလားအပ်ဘဲ ဖြစ်ပေါ်သော Arc |
| Arc fault circuit breaker / AFCI | လျှပ်စစ်ပတ်လမ်းအတွင်း အန္တရာယ်ရှိသော Arc-fault လက္ခဏာများကို ထောက်လှမ်းနိုင်ရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် Breaker |
ပုံမှန် Breaker Arc သည် Switching ပြုလုပ်စဉ် သို့မဟုတ် Fault ဖြစ်၍ လျှပ်စစ်ပြတ်တောက်စဉ် Breaker အတွင်း၌ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ Arc fault သည် ရည်ရွယ်ထားသော Contact စနစ်ပြင်ပတွင် ဖြစ်ပေါ်ပြီး ဝါယာကြိုးပျက်စီးခြင်း၊ ချိတ်ဆက်မှု လျော့ရဲခြင်း သို့မဟုတ် လျှပ်ကာပစ္စည်း ပျက်စီးခြင်းတို့ကို ညွှန်ပြနေခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။.
Breaker အတွင်း လျှပ်စစ်မီးပွားထွက်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်သည့် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ပြဿနာလက္ခဏာများ
Breaker တစ်ခုသည် လျှပ်စစ်စီးဆင်းမှုကို ဖြတ်တောက်သည့်အချိန်တွင် အတွင်း၌ မီးပွားထွက်ခြင်းမှာ ပုံမှန်ဖြစ်သော်လည်း၊ အပြင်ဘက်တွင် ပေါ်ပေါက်လာသော ပုံမှန်မဟုတ်သည့် လက္ခဏာများကို လျစ်လျူမရှုသင့်ပါ။.
အောက်ပါအချက်များကို သတိပြုမိပါက အရည်အချင်းပြည့်မီသော လျှပ်စစ်ကျွမ်းကျင်သူ သို့မဟုတ် နည်းပညာရှင်ကို ခေါ်ယူပါ -
- လျှပ်စစ်ပစ္စည်းတပ်ဆင်ထားသည့် Panel အနီးတွင် မီးလောင်သည့်အနံ့ရခြင်း၊;
- Breaker ထဲမှ တဝီဝီမြည်သံ၊ ဆူညံသံ သို့မဟုတ် အက်ကွဲသံများ ထွက်ပေါ်လာခြင်း၊;
- အပူလွန်ကဲမှုကြောင့် ပျက်စီးခြင်း သို့မဟုတ် အရောင်ပြောင်းသွားခြင်း၊;
- Terminal အနီးရှိ လျှပ်ကာပစ္စည်းများ အရည်ပျော်နေခြင်း၊;
- Breaker မကြာခဏ ပြုတ်ကျခြင်း (Tripping ဖြစ်ခြင်း)၊;
- Breaker အပြင်ဘက်တွင် မြင်သာသော မီးပွားထွက်ခြင်း၊;
- Terminal များ လျော့ရဲနေခြင်း သို့မဟုတ် ပျက်စီးနေခြင်း။.
လျှပ်စစ်စီးနေသော Breaker အတွင်းပိုင်းကို ဖွင့်ကြည့်ခြင်း သို့မဟုတ် စစ်ဆေးခြင်း မပြုပါနှင့်။ Circuit Breaker များသည် အလုံပိတ်ထားသော သို့မဟုတ် တပ်ဆင်ထားသော ဘေးကင်းရေးကိရိယာများဖြစ်ပြီး၊ လုပ်ငန်းခွင်တွင် ပြုပြင်နိုင်သော Arc Chamber များ မဟုတ်ပါ။.
Arc ကြောင့် ပျက်စီးခြင်း (Arc Erosion)၊ Contact များတွင် အပေါက်ငယ်များဖြစ်ပေါ်ခြင်း (Contact Pitting) နှင့် Breaker တွင် Arc ဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် မည်သည့်အချိန်တွင် ပြဿနာဖြစ်လာသနည်း
လျှပ်စစ်ပြတ်တောက်မှုဖြစ်စဉ်တိုင်းသည် Breaker ၏ Contact များအပေါ် ဖိအားသက်ရောက်စေသည်။ ပုံမှန်အသုံးပြုမှုတွင် ၎င်းကို မျှော်လင့်ထားသော်လည်း၊ ပြင်းထန်သော Fault များ ထပ်ခါတလဲလဲဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် Terminal အခြေအနေ မကောင်းမွန်ခြင်းတို့က ဝတ်ဆင်မှု (Wear) ကို ပိုမိုမြန်ဆန်စေနိုင်သည်။.
Arc ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ဖိအားလွန်ကဲခြင်း၏ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော လက္ခဏာများမှာ-
- ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းနိုင်သော စက်မှုလုပ်ငန်းသုံးပစ္စည်းများတွင် Contact များ၌ အပေါက်ငယ်များဖြစ်ပေါ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပျက်စီးခြင်း၊;
- Terminal များ သို့မဟုတ် လေဝင်ပေါက်များတစ်ဝိုက်တွင် အရောင်ပြောင်းလဲခြင်း၊;
- စက်လည်ပတ်ပြီးနောက် ပုံမှန်မဟုတ်သော အနံ့ထွက်ခြင်း၊;
- ဘရိတ်ကာအိမ် (breaker case) ပျက်စီးခြင်း၊;
- ဝန်အားတူညီသည့် အခြေအနေများတွင် အကြိမ်ကြိမ် ပြုတ်ကျခြင်း (repeated trips)၊;
- ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုလုပ်ငန်းစဉ်တွင် တိုင်းတာခြင်းပါဝင်သည့် စက်ကိရိယာများ၌ ထိတွေ့မှုခံနိုင်ရည် (contact resistance) မြင့်တက်လာခြင်း။.
အလုံပိတ်ထားသော မီနီယေးချားဘရိတ်ကာများ (miniature breakers) အတွက် အတွင်းပိုင်းထိတွေ့မှုများကို စစ်ဆေးရန်မှာ လက်တွေ့တွင် မဖြစ်နိုင်ပါ။ ပိုမိုကြီးမားပြီး ပြုပြင်နိုင်သော ဆွစ်ဂီယာများ (switchgear) အတွက်မူ စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်းတို့ကို ထုတ်လုပ်သူ၏ ညွှန်ကြားချက်များနှင့် လုပ်ငန်းခွင်ဘေးကင်းရေး လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများအတိုင်း လိုက်နာဆောင်ရွက်ရမည်။.
ဆားကစ်ဘရိတ်ကာ အာ့ခ် (Circuit Breaker Arcs) နှင့် ပတ်သက်၍ အဖြစ်များသော အထင်အမြင်လွဲမှားမှုများ
အမှား ၁ - အာ့ခ် (arc) ဖြစ်ပေါ်တိုင်း ဘရိတ်ကာချို့ယွင်းနေသည်ဟု ထင်မှတ်ခြင်း
လျှပ်စစ်စီးဆင်းမှုကို ဖြတ်တောက်စဉ်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်သော အတွင်းပိုင်း အာ့ခ် (internal arc) သည် ပုံမှန်ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဘရိတ်ကာကို ထိုအာ့ခ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန်အတွက် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။.
အမှား (၂) - Arc chute သည် breaker ပျက်စီးမှုအားလုံးကို ကာကွယ်ပေးသည်ဟု ထင်မှတ်ခြင်း
Arc chute သည် arc စွမ်းအင်ကို လျှော့ချပေးပြီး ထိန်းချုပ်ပေးသော်လည်း၊ မြင့်မားသော fault များအား အကြိမ်ကြိမ် ဖြတ်တောက်ခြင်းသည် contact များနှင့် အတွင်းပိုင်းအစိတ်အပိုင်းများကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။.
အမှား (၃) - Breaker အတွင်းဖြစ်ပေါ်သော arc နှင့် arc fault protection ကို ရောထွေးခြင်း
Breaker အတွင်းရှိ arc ထိန်းချုပ်မှုနှင့် AFCI arc-fault detection တို့သည် မတူညီသော အကြောင်းအရာများ ဖြစ်ကြသည်။.
အမှား (၄) - AC arc အတွက် ယူဆချက်များကို DC breaker များတွင် အသုံးပြုခြင်း
DC arc များသည် သဘာဝအတိုင်း zero crossing မရှိသည့်အတွက် ငြိမ်းသတ်ရန် ပိုမိုခက်ခဲသည်။ DC circuit များအတွက် DC-rated breaker များကိုသာ အသုံးပြုပါ။.
အမှား (၅) - Terminal အခြေအနေကို လျစ်လျူရှုခြင်း
Terminal များ လျော့ရဲနေခြင်းသည် အပြင်ဘက်တွင် အပူလွန်ကဲခြင်းနှင့် arc ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ၎င်းသည် breaker ဖြတ်တောက်စဉ်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်သည့် ပုံမှန်အတွင်းပိုင်း arc နှင့် ကွဲပြားခြားနားပါသည်။.
အမြဲမေးလေ့ရှိသောမေးခွန်းများ
AC arc chute တစ်ခုသည် DC arc ကို ငြိမ်းသတ်နိုင်ပါသလား။
အလိုအလျောက် မငြိမ်းသတ်နိုင်ပါ။ AC လျှပ်စီးကြောင်းဖြတ်တောက်ခြင်းတွင် သဘာဝအတိုင်း လျှပ်စီးကြောင်း သုညဖြတ်ကျော်မှု (current zero crossing) ရှိသော်လည်း DC ဖြတ်တောက်ခြင်းတွင် ထိုသို့သော အကူအညီမပါဘဲ arc ကို ရှည်ထွက်စေခြင်း၊ အအေးခံခြင်းနှင့် ငြိမ်းသတ်ခြင်းတို့ကို အတင်းအကျပ် ပြုလုပ်ရပါသည်။ DC circuit များတွင် အသုံးပြုသော breaker သည် DC ဗို့အား၊ လျှပ်စီးကြောင်း၊ ဝင်ရိုးစွန်းအခြေအနေနှင့် အသုံးပြုပုံတို့အတွက် အထူးသတ်မှတ်ချက်ရှိရပါမည်။.
Arcing contacts နှင့် main contacts တို့၏ ကွာခြားချက်မှာ အဘယ်နည်း။
Main contacts များသည် ပုံမှန်လည်ပတ်နေစဉ်အတွင်း လျှပ်စီးကြောင်းကို ခုခံမှုနည်းပါးစွာဖြင့် သယ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ Arcing contacts များသည် ဖွင့်လိုက်ပိတ်လိုက်ပြုလုပ်စဉ်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော လျှပ်စစ်ဖိအားကို ခံယူရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် main contacts များသည် ပြင်းထန်သော arc ကြောင့် ပျက်စီးခြင်းမှ ကင်းဝေးစေပါသည်။.
စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး breaker များတွင် arcing contacts များကို မည်မျှမကြာခဏ စစ်ဆေးသင့်သနည်း။
Breaker ထုတ်လုပ်သူ၏ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုဆိုင်ရာ ညွှန်ကြားချက်များနှင့် လုပ်ငန်းခွင်၏ လျှပ်စစ်ဘေးကင်းရေး လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို လိုက်နာပါ။ စစ်ဆေးရမည့် အကြိမ်ရေသည် breaker အမျိုးအစား၊ ချို့ယွင်းမှုဖြစ်ပွားခဲ့သည့် မှတ်တမ်း၊ အသုံးပြုမှုပမာဏ၊ ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေနှင့် ထိုကိရိယာကို ပြုပြင်၍ရမရဆိုသည့်အချက်များပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။ Sealed MCB များနှင့် MCCB အများစုကို ပုံမှန်အားဖြင့် contact စစ်ဆေးရန်အတွက် ဖွင့်ကြည့်ခြင်းထက် အသစ်လဲလှယ်ခြင်းကိုသာ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။.
Breaker တစ်ခု trip ဖြစ်ပြီးနောက် အဘယ်ကြောင့် လောင်ကျွမ်းသည့်အနံ့ ထွက်လာရသနည်း။
ပြင်းထန်စွာ ဖြတ်တောက်ပြီးနောက် အနည်းငယ်အနံ့ထွက်ခြင်းသည် breaker အတွင်းရှိ ပူပြင်းသောဓာတ်ငွေ့များနှင့် arc ကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသော ဘေးထွက်ပစ္စည်းများကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ အကယ်၍ လောင်ကျွမ်းသည့်အနံ့ ဆက်လက်ထွက်နေခြင်း၊ အရောင်ပြောင်းခြင်း၊ လျှပ်ကာများ အရည်ပျော်ခြင်း၊ terminal များ ပူလာခြင်း သို့မဟုတ် အကြိမ်ကြိမ် trip ဖြစ်ခြင်းတို့သည် ပုံမှန်မဟုတ်သည့်အတွက် circuit ကို ပြန်လည်မဖွင့်မီ စစ်ဆေးသင့်ပါသည်။.
Icu အဆင့်သတ်မှတ်ချက် မြင့်မားခြင်းက Arc chute ပိုကောင်းသည်ဟု ဆိုလိုပါသလား။
တစ်ခုတည်းဖြင့် မဆိုလိုပါ။ Icu ဆိုသည်မှာ သတ်မှတ်ထားသော အခြေအနေများအောက်တွင် စမ်းသပ်ထားသည့် အမြင့်ဆုံးသော Short-circuit ဖြတ်တောက်နိုင်စွမ်း ဖြစ်သည်။ Arc chute ဒီဇိုင်းသည် အရေးကြီးသော်လည်း Contact ရွေ့လျားမှုအမြန်နှုန်း၊ Runner ပုံသဏ္ဍာန်၊ Molded insulation၊ Terminal ဒီဇိုင်း၊ Rated voltage နှင့် စမ်းသပ်မှုအဆင့်ဆင့်တို့သည်လည်း အရေးကြီးပါသည်။ Ics သည်လည်း သက်ဆိုင်ရာ စံနှုန်းများအရ ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်သည့် Short-circuit စွမ်းဆောင်ရည်ကို ဖော်ပြသောကြောင့် အရေးကြီးပါသည်။.
Breaker တွင်ဖြစ်ပေါ်သော Arcing ကို ပြုပြင်နိုင်ပါသလား။
Sealed MCB များနှင့် MCCB အများစုအတွက် အတွင်းပိုင်း Arcing ပျက်စီးမှုကို လုပ်ငန်းခွင်တွင် ပြုပြင်၍မရပါ။ စစ်ဆေးမှု သို့မဟုတ် ထုတ်လုပ်သူ၏ လမ်းညွှန်ချက်အရ ပျက်စီးနေသည်ဟု တွေ့ရှိပါက စက်ပစ္စည်းကို အသစ်လဲလှယ်ပါ။ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းနိုင်သော Breaker အကြီးစားများတွင် ထုတ်လုပ်သူမှ ခွင့်ပြုထားသည့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု လုပ်ငန်းစဉ်များ ရှိနိုင်သော်လည်း၊ ပြုပြင်ခြင်းကို အရည်အချင်းပြည့်မီသော ဝန်ထမ်းများကသာ ခွင့်ပြုချက်ရထားသော အစိတ်အပိုင်းများနှင့် စမ်းသပ်နည်းလမ်းများကို အသုံးပြု၍ လုပ်ဆောင်သင့်သည်။.
Related VIOX Resources
နိဂုံး
Circuit breaker တစ်ခုအတွင်း ဖြစ်ပေါ်သော Arc သည် လျှပ်စီးကြောင်းရှိနေစဉ် Contact များ ပွင့်သွားသည့်အခါ ဖြစ်ပေါ်လာသော ပုံမှန်ဖြစ်သော်လည်း ပြင်းထန်သည့် လျှပ်စစ်ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ Breaker သည် ထို Arc ကို Arc-control စနစ်အတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးခြင်း၊ ခွဲထုတ်ခြင်း၊ အအေးခံခြင်း၊ Arc voltage ကို မြှင့်တင်ပေးခြင်းနှင့် ငြိမ်းသတ်ပေးခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။.
နားလည်ထားရမည့် အရေးအကြီးဆုံး အစိတ်အပိုင်းများမှာ လျှပ်စစ်မီးပွားလမ်းကြောင်း (arc runner), arc chute, arc splitter plates (မီးပွားခွဲထုတ်ပေးသည့် ပြားများ)နှင့် လျှပ်စစ်မီးပွားငြှိမ်းသတ်သည့်အခန်း (Arc extinguishing chamber). ဖြစ်သည်။ ဤအစိတ်အပိုင်းများသည် Circuit breaker တစ်ခုကို ရိုးရှင်းသော Switch တစ်ခုကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ လျှပ်စီးကြောင်းကို ဘေးကင်းစွာ ဖြတ်တောက်နိုင်စေရန် လုပ်ဆောင်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။.
