တဲ့ ဖျူးစ် လျှပ်စစ်သင်္ကေတ ဆားကစ်ပုံစံပြဇယားတစ်ခုတွင် ဖျူးစ် သို့မဟုတ် ဖျူးစ်နှင့်သက်ဆိုင်သော ကာကွယ်ရေးလုပ်ဆောင်ချက်ကို ဖော်ပြသည်။ အခြေခံသင်္ကေတကို လျှပ်ကူးပစ္စည်းနှင့် အစဉ်လိုက် (series) ချိတ်ဆက်ထားသော်လည်း ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဍာန်မှာ IEC နှင့် ANSI/IEEE ရေးဆွဲမှုစနစ်များအကြား ကွဲပြားနိုင်သည်။ သင်္ကေတတစ်ခုတည်းကသာလျှင် မ ဖျူးစ်၏ လျှပ်စီးကြောင်းပမာဏ (current rating)၊ ဗို့အားပမာဏ (voltage rating)၊ ဖြတ်တောက်နိုင်စွမ်း (breaking capacity)၊ AC/DC သင့်လျော်မှု သို့မဟုတ် အချိန်နှင့် လျှပ်စီးကြောင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိ (time-current characteristic) တို့ကို မဖော်ပြနိုင်ပါ။ ထိုအသေးစိတ်အချက်အလက်များကို အနီးရှိ မှတ်ချက်များ၊ ပုံစံပြဇယား၊ ဖျူးစ်၏ အချက်အလက်စာရွက် (datasheet) သို့မဟုတ် စက်ပစ္စည်းဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းများမှ ရယူရမည်ဖြစ်သည်။.
ဖျူးစ် လျှပ်စစ်သင်္ကေတ အမြန်ကိုးကားချက်
IEC 60617 တွင် ဖျူးစ်သင်္ကေတတစ်ခုထက်မက ပါဝင်သည်။ အကြောင်းမှာ ပုံစံပြဇယားတစ်ခုတွင် အခြေခံဖျူးစ်၊ တိုက်ခိုက်မှုယန္တရား (striker mechanism)၊ အချက်ပေးခလုတ် (alarm contact) သို့မဟုတ် ပေါင်းစပ်ထားသော ခလုတ်နှင့် လျှပ်စစ်အဆက်ဖြတ်ခြင်း လုပ်ဆောင်ချက်တို့ကို ပြသရန် လိုအပ်နိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အောက်ပါဇယားသည် ပုံစံပြဇယားရှိ စတုဂံပုံစံအားလုံးကို တူညီသောကိရိယာအဖြစ် မသတ်မှတ်ဘဲ ဤလုပ်ဆောင်ချက်များကို ခွဲခြားပြသထားသည်။.
| ပုံစံပြဇယား၏ လုပ်ဆောင်ချက် | သင်္ကေတ၏ အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြချက် | ၎င်းက သက်သေမပြနိုင်သည့်အရာ |
|---|---|---|
| ယေဘုယျသုံး ဖျူးစ် (General fuse) | လျှပ်စီးကြောင်းလမ်းကြောင်းတွင် ချိတ်ဆက်ထားသော အစားထိုးနိုင်သည့် ဖျူးစ် သို့မဟုတ် ဖျူးစ်လင့်ခ် | လျှပ်စီးကြောင်း၊ ဗို့အား၊ အသုံးပြုမှုအမျိုးအစား၊ ဖြတ်တောက်နိုင်စွမ်း (breaking capacity) သို့မဟုတ် AC/DC သတ်မှတ်ချက် |
| စထရိုက်ကာ (striker) ပါရှိသော ဖျူးစ် | ဖျူးစ်လည်ပတ်မှုသည် စက်မှုဆိုင်ရာ စထရိုက်ကာကို လွှတ်ပေးနိုင်သည် | ပုံကြမ်း၏ အခြားအပိုင်းတွင် မဖော်ပြထားပါက စထရိုက်ကာသည် မည်သည့်အရာကို ဖြတ်တောက်သည် သို့မဟုတ် အချက်ပေးသည်ဆိုသည့်အချက် |
| အချက်ပေးခလုတ် (alarm contact) ပါရှိသော ဖျူးစ် | ဖျူးစ် (Fuse) လုပ်ဆောင်ချက်သည် အချက်ပေးအဆက်အသွယ် (signalling contact) နှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ | အဆက်အသွယ်၏ ဗို့အား/လျှပ်စီးကြောင်း သတ်မှတ်ချက် သို့မဟုတ် အောက်ဘက်ရှိ အချက်ပေးစနစ်၏ ယုတ္တိဗေဒ (downstream alarm logic)။ |
| သီးခြားအချက်ပေးစနစ်ပါရှိသော ဖျူးစ် (Fuse)။ | ဖျူးစ်နှင့် အချက်ပေးဆားကစ်တို့သည် ဆက်စပ်နေသော်လည်း လျှပ်စစ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ သီးခြားလုပ်ဆောင်ချက်များအဖြစ် ပြသထားသည်။ | တိကျသောအချက်ပေးမော်ဂျူး သို့မဟုတ် ဝိုင်ယာသွယ်တန်းမှုပုံစံ။ |
| ဖျူးစ်-ခလုတ် (Fuse-switch)။ | ဖျူးစ်ကာကွယ်မှုစနစ်ကို ခလုတ်လုပ်ဆောင်ချက်နှင့် ပေါင်းစပ်ထားသည်။ | စက်ပစ္စည်း၏ သတ်မှတ်ချက်ကို အတည်မပြုဘဲ ဝန်အားပြောင်းလဲခြင်း (load switching) အတွက် သင့်လျော်မှု။ |
| ဖျူးစ်-ဖြတ်တောက်ကိရိယာ / ဖျူးစ် အိုင်ဆိုလေတာ | ဖျူးစ်ကာကွယ်မှုအား ဖြတ်တောက်ခြင်း သို့မဟုတ် အိုင်ဆိုလိတ်လုပ်ဆောင်ချက်နှင့် ပေါင်းစပ်ထားခြင်း | အဆိုပါကိရိယာသည် ဝန်အားလျှပ်စီးကြောင်းကို ဖြတ်တောက်နိုင်ခြင်း |
| ဖျူးစ်ပါသော ခွဲခြားဖြတ်တောက်သည့်ကိရိယာ (Fuse switch-disconnector) | ဖျူးစ်ကာကွယ်မှု၊ ဝန်အားပြောင်းလဲခြင်းနှင့် အိုင်ဆိုလိတ်လုပ်ဆောင်ချက်များ ပေါင်းစပ်ထားခြင်း | သက်ဆိုင်ရာ အသုံးပြုမှုအမျိုးအစား သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှု ကန့်သတ်ချက်များ |
| အပူချိန်ထိန်း ဖျူးစ် / အပူချိန်ဖြတ်တောက်ကိရိယာ | အပူချိန်လွန်ကဲမှုကြောင့် ပြန်လည်မသတ်မှတ်နိုင်သော ကိရိယာတစ်ခု ပွင့်သွားခြင်း | သာမန်လျှပ်စီးကြောင်းလွန် ကာကွယ်မှု သို့မဟုတ် အခြေအနေအားလုံးတွင် အစားထိုးနိုင်မှု |
ဤကွဲပြားခြားနားချက်သည် ပန်နယ်ပုံစံထုတ်ခြင်း (panel drawings) တွင် အရေးကြီးပါသည်။ ဖျူး, ဖျူးစ်-ခလုတ် (fuse-switch), ဖျူးစ်-ဖြတ်တောက်ကိရိယာ (fuse-disconnector)နှင့် Fuse switch-disconnector တို့သည် အစားထိုးသုံးစွဲနိုင်သော အမည်များမဟုတ်ပါ။ ၎င်းတို့၏ သင်္ကေတများသည် မတူညီသော လုပ်ဆောင်ချက်များကို ဖော်ပြပြီး တပ်ဆင်ထားသော ကိရိယာသည် ရည်ရွယ်ထားသည့် လုပ်ဆောင်ချက်ကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်သော သတ်မှတ်ချက်များ (ratings) ရှိရပါမည်။ လက်တွေ့ ဝန်အားပြောင်းလဲခြင်း (load-switching) ကွဲပြားချက်အတွက် အောက်ပါတို့ကို ကြည့်ပါ။ Fuse Holder နှင့် Fuse Switch Disconnector အကြား ကွာခြားချက်.
IEC ဖျူးစ်သင်္ကေတ နှင့် ANSI/IEEE ဖျူးစ်သင်္ကေတ
နိုင်ငံတကာ လျှပ်စစ်ဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော အဓိက သင်္ကေတစနစ်နှစ်ခုမှာ IEC 60617 နှင့် IEEE/ANSI 315 တို့ ဖြစ်ကြသည်။.
| နှိုင်းယှဉ်ရန်အချက် | IEC ပုံစံများ | ANSI/IEEE ပုံစံများ |
|---|---|---|
| အဓိက ကိုးကားချက် | IEC 60617 ဂရပ်ဖစ်သင်္ကေတ ဒေတာဘေ့စ် | IEEE/ANSI 315 |
| အများသုံး ရုပ်ပုံဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက် | လျှပ်ကူးပစ္စည်းအတွင်း ထည့်သွင်းထားသော ကျစ်လျစ်သည့် စတုဂံပုံစံ ဖျူးစ်အစိတ်အပိုင်း | ကွေးညွှတ်နေသော၊ S-ပုံသဏ္ဍာန် သို့မဟုတ် အခြားသတ်မှတ်ထားသော ဖျူးစ်ပုံစံများကို အထူးသဖြင့် မြောက်အမေရိက ပုံစံထုတ်ရေးဆွဲချက်များတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည် |
| အများသုံးဈေးကွက်များ | နိုင်ငံတကာ ပရောဂျက်များ၊ ဥရောပနှင့် အာရှဈေးကွက် အများအပြား | မြောက်အမေရိကနှင့် ရှေးဟောင်းစက်မှုဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းများ |
| ဦးတည်ချက် | အလျားလိုက် သို့မဟုတ် ဒေါင်လိုက် ဆွဲသားနိုင်သည် | ဆားကစ်လမ်းကြောင်းနှင့် ကိုက်ညီစေရန် လှည့်၍လည်း အသုံးပြုနိုင်သည် |
| မှန်ကန်သော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုမှုနည်းလမ်း | ပုံဆွဲရာတွင် အသုံးပြုထားသော IEC စာကြည့်တိုက်ကို စစ်ဆေးပြီး ၎င်း၏ သင်္ကေတရှင်းလင်းချက် (legend) ကို ဖတ်ရှုပါ | ANSI/IEEE စာကြည့်တိုက်နှင့် ပုံဆွဲသင်္ကေတရှင်းလင်းချက်ကို စစ်ဆေးပါ |
တရားဝင် IEC 60617 ဒေတာဘေ့စ်တွင် ယေဘုယျသုံး ဖျူးစ်သင်္ကေတနှင့် အခြားသော ဖျူးစ်အမျိုးအစားများဖြစ်သည့် striker fuse၊ အချက်ပေးစနစ်ပါသော ဖျူးစ်၊ သီးခြားအချက်ပေးစနစ်ပါသော ဖျူးစ်၊ fuse-switch၊ fuse-disconnector နှင့် fuse switch-disconnector တို့အတွက် သင်္ကေတများကို ဖော်ပြထားသည်။ IEEE/ANSI 315 သည် မြောက်အမေရိက၏ ဂရပ်ဖစ်သင်္ကေတမူဘောင်ကို ပံ့ပိုးပေးသည်။.
ပုံသဏ္ဍာန်တစ်ခုတည်းကို ကြည့်၍ စံနှုန်းကို မဆုံးဖြတ်ပါနှင့်။ CAD ဆော့ဖ်ဝဲများသည် အတည်ပြုထားသော မတူညီသည့် ပုံစံများကို အသုံးပြုနိုင်ပြီး၊ စက်ရုံဟောင်းများတွင် ယခင်ကတည်းက သုံးစွဲလာသော စာကြည့်တိုက်များကို ဆက်လက်အသုံးပြုနိုင်ကာ ကုမ္ပဏီများသည်လည်း ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပုံဆွဲသင်္ကေတရှင်းလင်းချက်များကို ထိန်းသိမ်းထားလေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ပုံဆွဲစာရွက်ပေါ်ရှိ သင်္ကေတရှင်းလင်းချက်သည် ထိုပရောဂျက်အတွက် အဓိကအကိုးအကားဖြစ်သည်။.
ဖျူးစ်သင်္ကေတပတ်လည်ရှိ အချက်အလက်များကို မည်သို့ဖတ်ရှုရမည်နည်း
ဂရပ်ဖစ်သင်္ကေတသည် ပထမဆုံးမေးခွန်းကိုသာ ဖြေပေးသည် - ဤနေရာတွင် မည်သည့်လုပ်ဆောင်ချက် တည်ရှိသနည်း။ ၎င်း၏ပတ်လည်ရှိ စာသားများသည် အစိတ်အပိုင်းနှင့် ၎င်း၏လိုအပ်သော စွမ်းဆောင်ရည်ကို ဖော်ပြပေးသည်။.
အောက်ပါပုံဥပမာ မှတ်ချက်ကို ကြည့်ပါ -
F1 – 32 A gG, 500 V AC
| မှတ်ချက် (Annotation) | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
F1 |
အချိန်ဇယားများ၊ ဝါယာကြိုးစာရင်းများ၊ ပန်နယ်ပုံစံများနှင့် ပစ္စည်းစာရင်းများတွင် တူညီသောကိရိယာကို ရှာဖွေရန် အသုံးပြုသည့် ရည်ညွှန်းအမည် (Reference designation) |
32 A |
မှတ်တမ်းတင်ထားသော အစိတ်အပိုင်းအတွက် သတ်မှတ်ထားသည့် ဖျူးစ်လျှပ်စီးကြောင်းပမာဏ (fuse current rating) |
gG |
အထွေထွေသုံး အပြည့်အဝအကွာအဝေးရှိသော ဖျူးစ်လင့်ခ် (fuse-link) အတွက် IEC အသုံးပြုမှုအမျိုးအစား |
500 V AC |
ရွေးချယ်ထားသော ဖျူးစ်အတွက် ဖော်ပြထားသည့် ဗို့အားနှင့် လျှပ်စီးကြောင်းအမျိုးအစား |
F1, F2, နှင့် အလားတူ ခွဲခြားသတ်မှတ်ချက်များသည် ပုံဆွဲခြင်းတွင် အသုံးများသော အလေ့အကျင့်ဖြစ်သော်လည်း၊ ရည်ညွှန်းသတ်မှတ်ချက်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များသည် အဖွဲ့အစည်းနှင့် စီမံကိန်းအလိုက် ကွဲပြားနိုင်သည်။ သင်္ကေတဘေးရှိ စာလုံးသည် ပြီးပြည့်စုံသော သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်ဟု ဘယ်သောအခါမျှ မယူဆပါနှင့်။.
အရေးကြီးသော ကန့်သတ်ချက်များကို သင်္ကေတဘေးတွင်၊ ဖျူးစ်ဇယားတွင် သို့မဟုတ် အတည်ပြုထားသော အစိတ်အပိုင်းစာရင်းတွင်သာ ပြသနိုင်သည်-
- သတ်မှတ်ထားသော လျှပ်စီးကြောင်း (Rated current)၊;
- သတ်မှတ်ဗို့အားနှင့် AC/DC အတွက် သင့်လျော်မှု၊;
- သတ်မှတ်ထားသော ဖြတ်တောက်နိုင်စွမ်း (rated breaking capacity);
- အသုံးပြုမှုအမျိုးအစား၊ ဥပမာ gG၊ aM၊ gPV သို့မဟုတ် အခြားသက်ဆိုင်ရာ အမျိုးအစားများ;
- အချိန်နှင့် လျှပ်စီးကြောင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိ (time-current characteristic);
- ဖျူးစ်စနစ်၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပုံစံနှင့် အရွယ်အစား;
- ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှု လိုအပ်ချက်များ (coordination requirements);
- ထုတ်လုပ်သူနှင့် အစိတ်အပိုင်းနံပါတ်.
စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး ဗို့အားနိမ့်ဖျူးစ်များ ရွေးချယ်ရာတွင် အသုံးပြုရန် IEC 60269 ဖျူးစ်လမ်းညွှန် ပုံစံပြသင်္ကေတမှတစ်ဆင့် ဖျူးစ် (fuse) ကို ရွေးချယ်ရန် ကြိုးပမ်းမည့်အစား။.
DC ဖျူးစ်တွင် မတူညီသော သင်္ကေတ ရှိပါသလား။
ပုံမှန်အားဖြင့်၊, အခြေခံဖျူးစ်သင်္ကေတတစ်ခုတည်းကသာ ဖျူးစ်သည် DC အတွက် သင့်လျော်ကြောင်း သက်သေမပြနိုင်ပါ။. ပုံဆွဲချက်တစ်ခုတွင် DC ဆားကစ်ကို ထောက်ပံ့ရေးသင်္ကေတ၊ ဆားကစ်ခေါင်းစဉ်၊ ဝင်ရိုးစွန်းအမှတ်အသားများ၊ လျှပ်ကူးပစ္စည်းတံဆိပ်များ သို့မဟုတ် ဖျူးစ်ဘေးရှိ စာသားများမှတစ်ဆင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်နိုင်သည်။ ရွေးချယ်ထားသော ဖျူးစ်သည် အဆိုပါအသုံးချမှုအတွက် သင့်လျော်သော DC ဗို့အားသတ်မှတ်ချက်နှင့် ဖြတ်တောက်နိုင်စွမ်း (breaking capacity) ရှိရမည်။.
ဤသည်မှာ အရေးကြီးသော ဘေးကင်းလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ကွဲပြားချက်ဖြစ်သည်။ DC လျှပ်စစ်မီးပွားများသည် AC စနစ်များတွင်ရှိသော အချိန်အပိုင်းအခြားအလိုက် လျှပ်စီးကြောင်း သုညသို့ရောက်ရှိခြင်း (current zero crossings) မှ အကျိုးကျေးဇူးမရရှိနိုင်သောကြောင့် AC ဆားကစ်တွင် လက်ခံနိုင်သော ဖျူးစ်တစ်ခုသည် တူညီသော DC ဗို့အားပမာဏတွင် သင့်လျော်သည်ဟု အလိုအလျောက် ယူဆ၍မရပါ။.
DC ပုံစံပြ (schematic) ကို ဖတ်ရှုသည့်အခါ အောက်ပါတို့အားလုံးကို စစ်ဆေးပါ -
- ဆားကစ်၏ ဗို့အားနှင့် ဝင်ရိုးစွန်း (polarity)။.
- ဖျူးစ်၏ DC ဗို့အားသတ်မှတ်ချက်။.
- ရရှိနိုင်သော ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် Fault Current ပမာဏ။.
- လိုအပ်သော DC Breaking Capacity (ဖြတ်တောက်နိုင်စွမ်း)။.
- Fuse အသုံးပြုမှု အမျိုးအစားနှင့် ရည်ရွယ်ထားသော အသုံးချမှု။.
- တပ်ဆင်ခြင်း သို့မဟုတ် Fuse-holder တွဲဖက်အသုံးပြုခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ထုတ်လုပ်သူ၏ ကန့်သတ်ချက်များ။.
ဟိ AC Fuse နှင့် DC Fuse လမ်းညွှန်။ ပုံပန်းသဏ္ဍာန်တူညီသော Fuse များသည် အဘယ်ကြောင့် မတူညီသော Interruption Capabilities (ဖြတ်တောက်နိုင်စွမ်း) ရှိကြသည်ကို ရှင်းပြချက်။.
Fast-Acting, Time-Delay နှင့် Thermal Fuse သင်္ကေတများ။
Fast-Acting နှင့် Time-Delay Fuse များ။
လျင်မြန်စွာပြတ်တောက်သော (fast-acting) သို့မဟုတ် အချိန်နှောင့်နှေးစွာပြတ်တောက်သော (time-delay) ဖျူးစ်တိုင်းတွင် ထူးခြားသော ပုံစံတူ သင်္ကေတတစ်ခုစီရှိသည်ဟု မယူဆပါနှင့်။ ပုံစံထုတ်လုပ်မှုများစွာတွင် ယေဘုယျဖျူးစ်သင်္ကေတတစ်ခုတည်းကိုသာ အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး လုပ်ဆောင်ချက်ဆိုင်ရာ လက္ခဏာရပ်များကို မှတ်ချက်များ၊ အစိတ်အပိုင်းစာရင်း သို့မဟုတ် အစိတ်အပိုင်းနံပါတ်များဖြင့်သာ ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။.
အောက်ပါကဲ့သို့သော စာလုံးများသည် F နှင့် T အသေးစားဖျူးစ်များ (miniature fuse-links) တွင် အတွေ့များပြီး လုပ်ဆောင်ချက်ဆိုင်ရာ လက္ခဏာရပ်များကို ဖော်ပြရန်အတွက် စာရွက်စာတမ်းများတွင်လည်း ထပ်ခါတလဲလဲ ပါဝင်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့ကို IEC 60269 အသုံးပြုမှုအမျိုးအစားများနှင့် ရောထွေးမနေသင့်ပါ၊ ဥပမာအားဖြင့် gG, မနက်, သို့မဟုတ် gPV. ။ အသေးစားဖျူးစ်များကို IEC 60127 စီးရီးဖြင့် အကျုံးဝင်သတ်မှတ်ထားပြီး၊ ဗို့အားနိမ့်ပါဝါဖျူးစ်များကိုမူ IEC 60269 ဖြင့် အကျုံးဝင်သတ်မှတ်ထားသည်။.
ထို့ကြောင့်၊ အောက်ပါကဲ့သို့သော မှတ်ချက်များသည် T2A 250V သည် အသေးစားဖျူးစ်တစ်ခုတွင် ဖြစ်ပြီး 32 A gG 500 V စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး ဖျူးစ်များတွင် မတူညီသော အမျိုးအစားခွဲခြားမှုစနစ်များကို ဖော်ပြပါ။ သင်္ကေတပုံစံတစ်ခုတည်းကို ကြည့်၍ မည်သည့်အရာကိုမျှ ခန့်မှန်း၍ မရပါ။.
Thermal Fuse သို့မဟုတ် Thermal Cutoff (အပူချိန်ထိန်း ဖျူးစ်)
Thermal fuse တစ်ခုသည် လျှပ်စီးကြောင်း ပမာဏတစ်ခုထက် ကျော်လွန်ရုံမျှဖြင့် မဟုတ်ဘဲ စက်ပစ္စည်း၏ အပူချိန်အပေါ် အဓိကတုံ့ပြန်သည်။ ၎င်းသည် ယေဘုယျအားဖြင့် တစ်ကြိမ်သာအသုံးပြုနိုင်သော ကာကွယ်ရေးကိရိယာဖြစ်သည် - အပူချိန်လွန်ကဲရသည့် အကြောင်းရင်းကို ပြုပြင်ပြီးပါက ၎င်း၏ အပူခံအစိတ်အပိုင်း အလုပ်လုပ်ပြီးသည်နှင့် စက်ပစ္စည်းကို အသစ်လဲလှယ်ပေးရမည်ဖြစ်သည်။.
Thermal fuse သင်္ကေတသည် ဖျူးစ်ပုံစံ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုနှင့် အပူချိန်ဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်ကို ပေါင်းစပ်ထားနိုင်သည် သို့မဟုတ် အနီးနားရှိ အပူချိန်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်။ သင်္ကေတအသုံးပြုပုံများ ကွဲပြားနိုင်သောကြောင့် Thermal cutoff ကို Thermal switch သို့မဟုတ် overload device နှင့် ခွဲခြားမသတ်မှတ်မီ ပုံဆွဲနည်းလမ်းညွှန် (legend) နှင့် အစိတ်အပိုင်းစာရင်း (component schedule) ကို စစ်ဆေးပါ။.
ဖျူးစ်၊ ဖျူးစ်ကိုင်ဆောင်သည့်ခွက် (Fuse Holder) နှင့် Switch-Fuse သင်္ကေတများသည် မတူညီကြပါ
Fuse holder သည် fuse-link ကို စက်မှုပိုင်းဆိုင်ရာအရ ထောက်ပံ့ပေးပြီး ချိတ်ဆက်ပေးသော်လည်း ပုံစံထုတ်ထားသော ပုံကြမ်းအများစုတွင် ဖျူးစ်၏ လျှပ်စစ်ဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်ကိုသာ ပြသလေ့ရှိသည်။ Holder သည် panel layout သို့မဟုတ် ပစ္စည်းစာရင်း (bill of materials) တွင် ပါဝင်နိုင်သော်လည်း circuit ပုံကြမ်းတွင် သီးခြားသင်္ကေတဖြင့် ပြသလေ့မရှိပါ။.
ယေဘုယျဖျူးစ်သင်္ကေတကို ကြည့်၍ ဝန်အားရှိနေချိန်တွင် (under load) ဖွင့်နိုင်သည်ဟု မယူဆပါနှင့်။ စံဖျူးစ်ကိုင်ဆောင်သည့်ခွက် (standard fuse holder) သည် load-break switch အလိုအလျောက် မဟုတ်ပါ။ အလားတူပင်၊ fuse-disconnector သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖြတ်တောက်ပေးသည့် လုပ်ဆောင်ချက် (isolation function) ကို ပေးစွမ်းသော်လည်း ဝန်အားရှိနေချိန်တွင် လျှပ်စီးကြောင်းကို ဖြတ်တောက်နိုင်ခြင်း ရှိ၊ မရှိမှာ စက်ပစ္စည်း၏ အမျိုးအစားခွဲခြားမှုနှင့် သတ်မှတ်ချက်များ (ratings) ပေါ်တွင်သာ မူတည်သည်။.
| ပြသထားသော စက်ပစ္စည်း | ကာကွယ်ရေးလုပ်ဆောင်ချက် | Isolation function | ဝန်အားပြောင်းလဲခြင်း လုပ်ဆောင်ချက် |
|---|---|---|---|
| ဖျူးစ်ကိုင်ဆောင်သည့်နေရာရှိ ဖျူးစ်လင့်ခ် | ဟုတ်ကဲ့၊ ဖျူးစ်၏ သတ်မှတ်ချက်အတိုင်း ဖြစ်သည် | ဖျူးစ်သင်္ကေတတစ်ခုတည်းဖြင့် မသတ်မှတ်နိုင်ပါ | မသတ်မှတ်ထားပါ |
| ဖျူးစ်ဖြတ်စက် (Fuse-disconnector) | ဖျူးစ်ဖြင့် ကာကွယ်ခြင်း | ဟုတ်ကဲ့၊ စက်ပစ္စည်း၏ ဒီဇိုင်းနှင့် အသုံးပြုပုံပေါ်တွင် မူတည်သည် | အလိုအလျောက် သတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိပါ |
| ဖျူးစ်-ခလုတ် (Fuse-switch)။ | ဖျူးစ်ဖြင့် ကာကွယ်ခြင်း | စက်ပစ္စည်း အမျိုးအစားခွဲခြားမှု အပြည့်အစုံအပေါ် မူတည်သည် | ခလုတ်လုပ်ဆောင်ချက်ကို ဖော်ပြထားသော်လည်း သတ်မှတ်ချက်များ (ratings) ကို စစ်ဆေးရန် လိုအပ်သည် |
| ဖျူးစ်ပါသော ခွဲခြားဖြတ်တောက်သည့်ကိရိယာ (Fuse switch-disconnector) | ဖျူးစ်ဖြင့် ကာကွယ်ခြင်း | ဟုတ်ကဲ့ | ဟုတ်ကဲ့၊ ၎င်း၏ သတ်မှတ်ထားသော အသုံးပြုမှု အမျိုးအစားအတွင်းတွင် ဖြစ်သည် |
ပုံစံထုတ်မှုတွင် လျှပ်စီးကြောင်းလွန် ကာကွယ်မှုနှင့် ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းနိုင်ရန် လိုအပ်ပါက၊ အခြေခံ ဖျူးစ်သင်္ကေတအပေါ် ခန့်မှန်းချက်များ ထည့်သွင်းမည့်အစား ခလုတ်ခုံစက်ပစ္စည်း၏ လုပ်ဆောင်ချက် အပြည့်အစုံကို အတည်ပြုပါ။.
ဖျူးစ်သင်္ကေတ နှင့် ဆားကစ်ဘရိတ်ကာ သင်္ကေတ
ဖျူးစ်ဆိုသည်မှာ လျှပ်စီးကြောင်းလွန်ပါက ပျက်စီးသွားပြီး ကာကွယ်ပေးသည့် ကိရိယာဖြစ်သည်- ၎င်း၏ ဖျူးစ်ကြိုးသည် ပြတ်တောက်သွားပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် အသစ်လဲလှယ်ရန် လိုအပ်သည်။ ဆားကစ်ဘရိတ်ကာသည် စက်မှုဆိုင်ရာ ခလုတ်နှင့် ဖြုတ်ချသည့် ယန္တရားမှတစ်ဆင့် ပြတ်တောက်သွားပြီး၊ ချို့ယွင်းချက်ကို စစ်ဆေးပြီးနောက်နှင့် ဘရိတ်ကာသည် ဆက်လက်အသုံးပြုနိုင်သည့် အခြေအနေတွင်ရှိပါက ပုံမှန်အားဖြင့် ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်သည်။.
ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု လုပ်ဆောင်ချက်များ မတူညီသည့်အတွက် ၎င်းတို့၏ သင်္ကေတများသည် ကွဲပြားခြားနားနေရမည်ဖြစ်သည်။ ချို့ယွင်းချက်ကို ရှာဖွေသည့်အခါတွင် -
- ဖျူးစ် (fuse) ရည်ညွှန်းချက်သည် ဖျူးစ်-လင့်ခ် (fuse-link) နှင့် ၎င်းနှင့်ဆက်စပ်သော ကိုင်ဆောင်သည့်ကိရိယာ (holder) သို့မဟုတ် ဖျူးစ်ပါဝင်သည့် ခလုတ်ခုံကိရိယာ (fused switching device) ကို ရည်ညွှန်းသည်။;
- ဆားကစ်ဘရိတ်ကာ (circuit breaker) ရည်ညွှန်းချက်သည် ပြန်လည်သတ်မှတ်နိုင်သော (resettable) ခလုတ်ခုံနှင့် ကာကွယ်ရေးကိရိယာကို ရည်ညွှန်းသည်။;
- ပေါင်းစပ်သင်္ကေတတစ်ခုသည် လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုထက်ပို၍ ဖော်ပြနိုင်ပြီး ၎င်းကို စက်ပစ္စည်းတစ်ခုလုံးအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူရမည်ဖြစ်သည်။.
ကာကွယ်မှုနှင့် ရွေးချယ်မှုဆိုင်ရာ ကွဲပြားချက်များအတွက် အောက်ပါတို့ကို ကြည့်ပါ။ ဖျူးစ် နှင့် ဆားကစ်ဘရိတ်ကာ နှိုင်းယှဉ်ချက်.
အဖြစ်များသော ဖျူးစ်သင်္ကေတ အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူမှု အမှားများ
1. သင်္ကေတကို ဖျူးစ်၏ အသေးစိတ်သတ်မှတ်ချက်အပြည့်အစုံအဖြစ် သဘောထားခြင်း
သင်္ကေတသည် လုပ်ဆောင်ချက်ကိုသာ ဖော်ပြပြီး အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (rating) အပြည့်အစုံကို ဖော်ပြခြင်းမဟုတ်ပါ။ အစိတ်အပိုင်းစာရင်းနှင့် ဒေတာစာရွက် (datasheet) ကို အမြဲစစ်ဆေးပါ။.
သင်္ကေတသည် AC သို့မဟုတ် DC အတွက် သင့်လျော်မှုရှိမရှိ ယူဆခြင်း
AC/DC အတွက် သင့်လျော်မှုရှိမရှိကို ယေဘုယျဖျူးစ်သင်္ကေတမှမဟုတ်ဘဲ ဆားကစ်မှတ်တမ်းများနှင့် ဖျူးစ်အဆင့်သတ်မှတ်ချက်များမှသာ သိရှိနိုင်သည်။.
ဖတ်ရှုခြင်း F, T, gGနှင့် မနက် တူညီသောကုဒ်များအဖြစ်
ဤအမှတ်အသားများသည် မတူညီသော ဖျူးစ်အမျိုးအစားများနှင့် အမျိုးအစားခွဲခြားမှုစနစ်များမှ လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ အဓိပ္ပာယ်များကို သက်ဆိုင်ရာ စံနှုန်းများအတွင်း၌သာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရမည်။.
ဖျူးစ်-ဖြတ်စက် (fuse-disconnector) နှင့် ဝန်ဖြတ်စက် (load-break device) တို့ကို ရောထွေးခြင်း
လျှပ်စစ်အဆက်ဖြတ်နိုင်စွမ်းနှင့် ဝန်အားဖြတ်တောက်နိုင်စွမ်းတို့သည် သီးခြားလုပ်ဆောင်ချက်များဖြစ်သည်။ သင်္ကေတအပြည့်အစုံ၊ အသုံးပြုမှုအမျိုးအစားနှင့် ထုတ်လုပ်သူ၏ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်တို့ကို စစ်ဆေးပါ။.
ပုံဆွဲမှတ်စု (legend) ကို လျစ်လျူရှုခြင်း
ရှေးဟောင်းသင်္ကေတများ၊ ကုမ္ပဏီ၏ စံသတ်မှတ်ချက်စာကြည့်တိုက်များနှင့် CAD ပုံစံအမျိုးမျိုးတို့ ရှိနေတတ်သည်။ ပရောဂျက်၏ သင်္ကေတရှင်းလင်းချက် (legend) သည် ပုံဆွဲရာတွင် မည်သည့်စံနှုန်းကို အသုံးပြုထားသည်ကို ဆုံးဖြတ်ပေးသည်။.
6. ပုံဆွဲချက်ကိုသာ ကြည့်၍ ဖျူးစ် (fuse) အစားထိုးလဲလှယ်ခြင်း
အစားထိုးလဲလှယ်မည့် ဖျူးစ်သည် လိုအပ်သော လျှပ်စီးကြောင်း (current)၊ ဗို့အား (voltage)၊ ဖြတ်တောက်နိုင်စွမ်း (breaking capacity)၊ အသုံးပြုမှုအမျိုးအစား (utilization category)၊ အရွယ်အစား၊ ဖျူးစ်ကိုင်ဆောင်သည့် အစိတ်အပိုင်းနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိရမည်။ အပြင်ပန်းတူရုံမျှဖြင့် မလုံလောက်ပါ။.
လက်တွေ့ကျသော ပုံဆွဲချက်စစ်ဆေးရန် စာရင်း (Practical Drawing-Review Checklist)
ဖျူးစ်ပါဝင်သော ဆားကစ်တစ်ခုကို အတည်မပြုမီ သို့မဟုတ် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်းမပြုမီ အောက်ပါမေးခွန်းများကို ဖြေဆိုပါ -
- မည်သည့်သင်္ကေတစံနှုန်းနှင့် ပုံဆွဲချက်ရှင်းလင်းချက် (legend) ကို အသုံးပြုထားသနည်း။
- အဆိုပါကိရိယာသည် ဖျူးစ် (fuse)၊ ဖျူးစ်-ခလုတ် (fuse-switch)၊ ဖျူးစ်-ဖြတ်စက် (fuse-disconnector) သို့မဟုတ် ဖျူးစ်ခလုတ်-ဖြတ်စက် (fuse switch-disconnector) ဖြစ်သနည်း။
- ၎င်း၏ ရည်ညွှန်းသတ်မှတ်ချက် (reference designation) မှာ အဘယ်နည်း။
- လျှပ်စီးကြောင်း (current)၊ ဗို့အား (voltage)၊ ဖြတ်တောက်နိုင်စွမ်း (breaking-capacity) နှင့် အသုံးပြုမှုအမျိုးအစား (utilization-category) လိုအပ်ချက်များကို မည်သည့်နေရာတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသနည်း။
- ဆားကစ်သည် AC သို့မဟုတ် DC ဖြစ်ပါသလား။
- တပ်ဆင်ထားသော ဖျူးစ် (fuse) သည် အတည်ပြုထားသော အချိန်ဇယားနှင့် ဖျူးစ်ကိုင်ဆောင်သည့်ကိရိယာ (fuse holder) နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိပါသလား။
- အချက်ပေးစနစ် (alarm contact) သို့မဟုတ် တိုက်ခိုက်သည့်ကိရိယာ (striker) ကို ပြသထားပါသလား၊ ၎င်းသည် မည်သည့်နေရာသို့ သတင်းပို့သနည်း သို့မဟုတ် မည်သည့်နေရာတွင် ဖြတ်တောက်သနည်း။
- ဝန်အားပြောင်းလဲခြင်း (load switching) ကို စက်ပစ္စည်း၏ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပြည့်အစုံဖြင့် ခွင့်ပြုထားပါသလား။
မကြာခဏမေးမေးခွန်းများ
ဖျူးစ် (fuse) အတွက် လျှပ်စစ်သင်္ကေတမှာ အဘယ်နည်း။
၎င်းသည် ဖျူးစ်၏လုပ်ဆောင်ချက်ကို ပြသရန်အတွက် လျှပ်ကူးပစ္စည်းနှင့် အစဉ်လိုက်ချိတ်ဆက်ထားသော ဂရပ်ဖစ်သင်္ကေတတစ်ခုဖြစ်သည်။ IEC နှင့် ANSI/IEEE စနစ်များသည် မတူညီသော ကိုယ်စားပြုပုံများကို အသုံးပြုကြသောကြောင့် ပုံစံအတိအကျကို မကောက်ယူမီ ပုံဆွဲခြင်းဆိုင်ရာ အညွှန်း (drawing legend) ကို စစ်ဆေးသင့်သည်။.
IEC ဖျူးစ်သင်္ကေတမှာ အဘယ်နည်း။
IEC 60617 သည် ယေဘုယျသုံး ဖျူးသင်္ကေတနှင့် striker fuse၊ alarm contact၊ fuse-switch၊ fuse-disconnector နှင့် fuse switch-disconnector ကဲ့သို့သော လုပ်ဆောင်ချက်များအတွက် ဆက်စပ်သင်္ကေတများကို ပံ့ပိုးပေးသည်။ စံသတ်မှတ်ချက်ဆိုင်ရာ ပုံသဏ္ဍာန်အတွက် လက်ရှိ IEC 60617 ဒေတာဘေ့စ် သို့မဟုတ် အတည်ပြုထားသော IEC CAD library ကို အသုံးပြုပါ။.
ANSI ဖျူးသင်္ကေတသည် IEC သင်္ကေတနှင့် တူညီပါသလား။
အမြဲတမ်း တူညီသည်ဟု မဆိုနိုင်ပါ။ ANSI/IEEE ပုံဆွဲစနစ်များတွင် ကွေးညွှတ်သော သို့မဟုတ် ပုံစံထုတ်ထားသော ကွဲပြားသည့် သင်္ကေတများကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ မြောက်အမေရိက၏ ရှေးဟောင်းပုံဆွဲစနစ်များတွင်လည်း ယခင်က အသုံးပြုခဲ့သော ပုံစံအမျိုးမျိုး ရှိနိုင်သည်။ ပုံဆွဲစနစ်၏ IEEE/ANSI သင်္ကေတစာကြည့်တိုက်နှင့် အညွှန်းကို စစ်ဆေးအတည်ပြုပါ။.
သီးခြား DC ဖျူးသင်္ကေတ ရှိပါသလား။
အခြေခံဖျူးသင်္ကေတမှာ များသောအားဖြင့် တူညီနေတတ်သည်။ DC ဝန်ဆောင်မှုကို ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ဆားကစ်နှင့် မှတ်ချက်များဖြင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖျူးသည် သင့်လျော်သော DC ဗို့အားသတ်မှတ်ချက်နှင့် DC ဖြတ်တောက်နိုင်စွမ်း (breaking capacity) ရှိရမည်။.
Does F1 fast-acting fuse (လျင်မြန်စွာ ပြတ်တောက်နိုင်သော ဖျူး) ကို ဆိုလိုပါသလား။
အများအားဖြင့် F1 သည် ပုံဆွဲစနစ်အတွင်းရှိ ကိရိယာတစ်ခုကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ပေးသည့် ရည်ညွှန်းအမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အောက်ပါတို့နှင့် ရောထွေးမနေသင့်ပါ။ F အချို့သော miniature fuse-links များပေါ်ရှိ လည်ပတ်မှုဆိုင်ရာ လက္ခဏာအမှတ်အသားများ။ ပုံဆွဲစနစ်၏ အချိန်ဇယားနှင့် သက်ဆိုင်ရာ ဖျူးစံနှုန်းများကို စစ်ဆေးပါ။.
ဆားကစ်ပုံစံပြဇယားတွင် slow-blow fuse ကို မည်သို့ဖော်ပြသနည်း။
ပုံစံပြဇယားအများစုတွင် fuse သင်္ကေတအထွေထွေနှင့်အတူ အချိန်နှောင့်နှေးမှုဆိုင်ရာ မှတ်ချက်၊ အစိတ်အပိုင်းကုဒ် သို့မဟုတ် အစိတ်အပိုင်းနံပါတ်တို့ကို အသုံးပြုကြသည်။ သင်္ကေတရှင်းလင်းချက် (legend) ကို စစ်ဆေးခြင်းမရှိဘဲ အများသုံး slow-blow သင်္ကေတဟု ယူဆပြီး မကိုးကားပါနှင့်။.
Thermal fuse သည် သာမန် fuse နှင့် တူညီပါသလား။
မတူပါ။ သာမန် fuse တစ်ခုသည် ၎င်း၏ အချိန်-လျှပ်စီးကြောင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိ (time-current characteristic) အရ လျှပ်စီးကြောင်းလွန်ကဲမှုကို တုံ့ပြန်သည်။ Thermal fuse သို့မဟုတ် thermal cutoff သည် ၎င်း၏ အပူချိန်ကန့်သတ်ချက်သို့ ရောက်ရှိသည့်အခါ ပွင့်သွားသည်။ ထိုကိရိယာနှစ်ခုသည် မတူညီသော အခြေအနေများကို ကာကွယ်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။.
Fuse holder ကို isolation switch အဖြစ် အသုံးပြုနိုင်ပါသလား။
အလိုအလျောက် မရနိုင်ပါ။ Fuse holder တစ်ခုသည် ဘေးကင်းလုံခြုံသော isolation သို့မဟုတ် load switching ကို ပံ့ပိုးပေးနိုင်ခြင်း ရှိ၊ မရှိကို ကိရိယာ၏ ဒီဇိုင်း၊ သတ်မှတ်ချက်များ (ratings)၊ သက်ဆိုင်ရာ စံနှုန်းများနှင့် ထုတ်လုပ်သူ၏ ညွှန်ကြားချက်များအရ အတိအလင်း အတည်ပြုထားရမည်ဖြစ်သည်။.
နိဂုံး
Fuse ဆားကစ်သင်္ကေတကို မှန်ကန်စွာဖတ်ရှုရန် အမြန်ဆုံးနည်းလမ်းမှာ အချက်အလက်အလွှာလေးခုကို ခွဲခြားကြည့်ခြင်းဖြစ်သည် -
- ဂရပ်ဖစ်သင်္ကေတ - ဆားကစ်တွင် ပြသထားသော လျှပ်စစ်လုပ်ဆောင်ချက်။.
- ရည်ညွှန်းသတ်မှတ်ချက်- ကိရိယာ၏ အမှတ်အသား၊ ဥပမာအားဖြင့်
F1. - မှတ်ချက် သို့မဟုတ် အချိန်ဇယား- လျှပ်စီးကြောင်း၊ ဗို့အား၊ AC/DC ဝန်ဆောင်မှု၊ အသုံးပြုမှုအမျိုးအစားနှင့် အခြားလိုအပ်သော အဆင့်သတ်မှတ်ချက်များ။.
- ထုတ်ကုန်ဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းများ- အတည်ပြုထားသော ဖျူးစ်၊ ကိုင်ဆောင်ထားသည့်ကိရိယာ၊ ခလုတ်လုပ်ဆောင်ချက်၊ ဖြတ်တောက်နိုင်စွမ်းနှင့် တပ်ဆင်မှုကန့်သတ်ချက်များ။.
သင်္ကေတသည် အကာအကွယ်ပေးသည့် လုပ်ဆောင်ချက် မည်သည့်နေရာတွင် ရှိသည်ကို ဖော်ပြသည်။ ၎င်းသည် ဖျူးစ်ဇယား သို့မဟုတ် ဒေတာစာရွက်ကို အစားထိုးခြင်းမဟုတ်ပါ။ အကဲဖြတ်သည့်အခါတွင် VIOX ဖျူးစ်အမျိုးအစားများ သို့မဟုတ် အခြားပေးသွင်းသူတစ်ဦးဦး၏ ဖျူးစ်တပ်ဆင်မှုအတွက် စနစ်ဗို့အား၊ AC/DC တာဝန်၊ ဝန်အားလျှပ်စီးကြောင်း၊ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အမှားအယွင်းလျှပ်စီးကြောင်း၊ အသုံးပြုမှုအမျိုးအစား၊ ဖျူးစ်ပုံစံနှင့် လိုအပ်သော ခလုတ်ဖွင့်ပိတ်ခြင်း သို့မဟုတ် လျှပ်စစ်အဆက်ဖြတ်ခြင်း လုပ်ဆောင်ချက်တို့ကို တင်ပြပါ။.
ရင်းမြစ်များနှင့် စံနှုန်းများ
- IEC 60617 ဒေတာဘေ့စ်- ပုံဆွဲခြင်းအတွက် ဂရပ်ဖစ်သင်္ကေတများ
- IEC 60617 သင်္ကေတစာရင်း အကြိုကြည့်ရှုခြင်း
- IEEE/ANSI 315-1975- လျှပ်စစ်နှင့် အီလက်ထရွန်နစ် ပုံဆွဲခြင်းအတွက် ဂရပ်ဖစ်သင်္ကေတများ
- IEC 60269-1:2024- ဗို့အားနိမ့်ဖျူးစ်များ - အထွေထွေလိုအပ်ချက်များ
- IEC 60127-1:2023- အသေးစားဖျူးစ်များ - အထွေထွေလိုအပ်ချက်များ
